بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

597

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

ثمر درخت گز طبيعت آن سرد و خشك باشد چون بياشامند لسع رتيلا را نافع آيد طلحشقوق آن را گويند بكاهو ماند و تلخ بود آن را نوعى از كاسنى دانسته‌اند طبيعت آن سرد و تر بود چون بخورند با اكثر سموم مقاومت كند و ضماد وى نافع بود جمله لسوع را بتخصيص لسع عقرب بده ضماد كاسنى هم ازين منفعت تمام بخشد كرنب انواع است مشهور چون رومى و ديگرى طبيعت جمله گرم است در اول درجه و خشك است در دوم درجه و عصاره آن را چون با شراب بياشامند نافع آيد نهوش و عضوض را كراث به فارسى گندنا گويند و بعضى جايها تره خوانند و آن انواع بود برى و نبطى و شامى و بهترين نبطى بود طبيعت آن گرم است در سوم درجه و خشك در دوم درجه عصاره خام و پخته آن خوردن نهوش را نافع آيد مقل ازرق صمغىست معروف و مقل دو نوع بود صقلبى و عربى و آنچه يكى بود آن ثمرهء شجره دوم است كه آن را بخامى پزند و آن دگرها غير عملىاند و بهترين مقلها ازرق و صافى تلخ طعم و بىغش و خوشبوى باشد و سريع الانحلال بود يكى طبيعت بسردى و خشكى مائل باشد و طبيعت ديگر يا بگرمى و خشكى مائل بود چون يك مثقال مقل ارزق بياشامند جهت لسع هوام نافع آيد و مثقال مسهل عظيم بود سير نباتى معروف‌ست طبيعت آن گرم و خشك است در سوم درجه خوردن و بوئيدن آن مقاومت كند با عفونات و جهت لسوع عظيم نافع آيد و ضماد نيكو بود لسع زنبور را و شربتى از وى دو درم باشد با سكنجبين نانخواه تخمى معروفست طبيعت آن گرم و خشك بود در سوم درجه طبيخ آن بر لسع عقرب ريزند درد ساكن كند و خوردن وى نهش هوام را نافع آيد و هنديان نانخواه را اجواين گويند و بغايت معتقد باشند سداب بستانى نباتى معروف است طبيعت آن گرم و خشك است در سوم درجه چون يك درم از تخم آن به شراب بياشامند با جميع سموم مقاومت كند من قبل و من بعد و با انجير و جوز كوفته خوردن جهت نهوش و ضماد كردن بسى مفيد آيد كنجد لعل گرم و خشك است در اول درجه خوردن روغن آن نافع بود ضرر بلادر و زايح و امثال آنها را و گويند جهت گزيدگى يارشاخدار مفيد بود ماليدن روغن برى بر ورم و جراحت بلادر و زراريح به زودى بصلاح آورد تخم سرو كوهى امهل كه آن را اورس گويند طبيعت آن گرم است در اول درجه و خشك است در دوم درجه چون دو درم از ان با شراب بياشامند لسع هوام را