بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

492

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

و صفتى احداث كند تا بسرخى سازد آن را و يا سوء المزاج باردى بود در بدن كه اين افعال كند چنانچه در فالج عام واقعست و يا قلع مثانه بود چنانچه سابقا مذكور شده و يا حرارتى مفرط بود در گرده و مثانه كه جذب آن غلبه كند و دافعه هم با آن جهت حرارت و يبس ضعيف باشد و يا آفتى بود در عضلهء دهانهء مثانه بسبب كوفته شدن آن عظم و شدت آلت مجامع و يا از صعوبت وضع حمل و اشباه آن و يا بسبب از جاى رفتن فقره بضربه يا صدمه فى الجمله و يا فشارده شدن مثانه بود از جهت حمل يا از بودن ثفل غالب در رودها يا از ورم اعضاى كه مجاور انند از طرف بالا علاج آنجا كه سبب گشادگى مجرى و غلبهء استعمال مدرات باشد به ترك مدرات و كم خوردن آب و قوابض در آبهاى قابض معادن و آبزنها نشستن بصلاح آيد و اين قسم شبيه بمرضى باشد و آنجا كه سبب برودتى و ضعفى بود در افعال مثانه و عضله آن جمله آنچه جهت بول كردن كودكان در خواب گفته شده نافع آيد و مداومت ماليدن روغن راحة و دهن مسمن و روغن زيره كه از روغن گل گرفته باشند بر زهار و درون مقعده عظيم نافع آيد و مداومت خوردن مقويات چون بلادر و بلادريات و رسها و كبسى و حب الشفا و حافظ الصحة و مزيد العمر و جمله قوابض حاره به تخصيص جوزبويا و قرنفل به زودى اصلاح آن كند و پشت و اسافل را گرم و خشك داشتن منفعت رساند و سرد داشتن و سرديها و تريها خوردن جمله مضر بود و از اغذيه برنج چرب بزعفران و مصطگى مطيب كرده و كباب مرغ بزيره و نعناع و ناردان و مسمن كرده و كشته و قليه دو پيازى و برنج و سير و گندنا و كركم و نانخواه و برگ سير و اشباه آن بغايت سودمند بود و عسل و زنجبيل پرورده و حلواى تاليف و مغزهاى گرم چون نارجيل و خوره پسته منفعت رسانند و سوارى بسى سودمند بود و بخاصيت خوردن مثانه شتر نر خشك كرده و سوده با تخم شبت و كرفس و بعسل لعوق ساخته و همچنين گوشت روباه و گروه خرگور و مثانه آن و دماغ و مثانه گوزن هر يكى بغايت نافع آيد و قى كردن بسيار سود دارد بسى و در آب معادن و بر اطراف مورد غالب نشستن نيكو بود مجربى بود در مازندران جهت علاج اين مرض حيوانى را كه بر سر ديوار و زمين كه مىرود لعابى غالب بران موضع آلائيده مىشود و آنجا آن را لرزن گويند بعضى جايها كرم لزليتر گويند غالب از ان گرفتى و شكم از دور كردى و دارچينى و فلفل و زيره و زعفران سوده مقدارى بران ريختى و از ان به مريض خورانيدى