بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

489

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

و ايما سطح آنها از گوشتى غذاى كه بر دهانهء مثانه واقعست مىآيد بسبب بسيارى جماع كردن و كم شدن رطوبات بدنى و مشايعت نمودن از رطوبات با منى بواسطهء قرب مجرى و اتحاد هر دو و در سه قضيب و زنان را اين قسم واقع نشود و علامات هر قسمى وجود سببى آن ما تقدم سبب آن بود چنان كه بزيركى مخفى نخواهد بود علاج آنجا كه سبب قرحه باشد علاج آن علاج سبب بود آنجا كه سبب گرمى مزاج و غلبهء صفرا باشد اگر تپى با آن بود تدبيرات آن را نافع آيند و ملينات صفرا دفع آن كند و اگر تپ نباشد هم ملين صفرا بايد دادن و آب هندوانه و شيرهء خرفه يافتند و سكنجبين و به يخ و غيره سرد كرده خورانيدن و غذا آش جو بگشنيز سبز و جوجهء خروس و اسفناج و كدو فرمودن و در آب خنك و دوغ سرد كرده گاوى و آب هندوانه نشانيدن و عنب الثعلب و آب كاسنى بر مذاكير طلا كردن و در هواى خنك مريض را آسايش فرمودن و بسيار باشد كه چون صفرا غالب نباشد به همين علاجهاى ملين بصلاح آيد و غسل متمادى به آب سرد سكون در ان منفعت بسيار دارد بتخصيص در تابستان و به آب سرد و سكنجبين قندى و يا به آب هندوانه و سكنجبين قى فرمودن عظيم سودمند است و اگر مرض كهنه شده باشد با جمله اين تدبيرات مذكوره لعابهاى خنك در اشربه غالب بايد دادن و در كشكاب و اسفناخ و گشنيز سبز با پاچه بره پختن و دادن با قدرى روغن بادام كه گل بنفشه در ان جوشيده باشد و در احليل شير خر و لعابها چكانيدن و در انها نشانيدن و از هرچه گرم و تيزكنندهء خلط است و در بودن و بر پهنه كمرگاه حجامت كردن هم مفيد آيد و آنجا كه سبب چيزهاى گرم و تيز باشد ترك آنها بايد كردن و شير غالب خوردن با قند و بىقند و شير و لعابها در چكانيدن و طعامهاى خنك كم نمك چرب به كار داشتن و ميوه‌هاى كم‌مزه پرآب خوردن چون هندوانه و خربزه فاترى كم‌مزه و انار ملمس خيار بادرنگ و شفتالو و اشباه اينها و آنجا كه سبب كثرت جماع و كم شدن رطوبات مجرى باشد ترك جماع بايد كردن و باستعمال مغزيات و مرطبات و فلاح مزاج و عضو بايد كردن و ازين تدبير آنچه شايسته و بايسته بود آن بايد ساختن عورتى را اين علت شد از بسيار نشستن بر زمين نمناك مجربى فرموده كه يك مشت آرد سيدهء گندم را با بنگ سوده اشنان گارزان با روغن