بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

445

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

داخل سازند اقوى بود و اگر حقنه را در سيكچه ( جنكجه ) كنند كه از پوست گرگ بود يا از پوست پلنگ يا از پوست گفتار يا از پوست گوسفند مذكور يا از پوست ايل انفع آيد و اگر زيادتى قوت دوا خواهند اندكى جندبيدستر و حلتيت در ان حل كرده به كار دارند ديگرى بگيرند تخمهاى محلل مسطور علفهاى محلل مذكور و بعضى از غير مذبور آنچه لايق بود و جمله را بجوشانند و صاف آن را بگيرند و ثلث آن روغن زيت افگنده به آتش نرم مىجوشانند چندانكه آب برد و روغن بماند پس بگيرند ازين روغن مقدارى كه حقنه را شايد و قدرى پيه بط در ان بگذارند دو درم سكنبيج و يك درم جاوشير در ان حل كرده به كار دارند ديگر اقوى بگيرند روغن راجه را و جند و حلتيت به كار دارند تحليل باد و تسكين وجع كند و مجرب است ديگرى بگيرند سى درم روغن سداب خروعى و جند و جاوشير و سكنبيج از هر يكى يك درم در ان حل كرده به كار دارد تحليل نيكو كند ديگرى كه هم در حين صعوبت وجع عظيم نافع بود بگيرند روغن سداب سى درم و پنج درم بزر البنج را نرم كرده در ان بجوشانند به آتش نرم و بعد چند جوشى بردارند و فاتر استعمال نمايند و اگر عوض بزر البنج سه درم جندبيدستر و سه درم افيون در ان حل ساخته بريزند نيكو بود و بدل دهن زيره و قيصوم توان كردن بيان شيافى محلل و نافع در مطلق ريحى بگيرند برگ سداب تر و زيره و نانخواه و بوره نان برابر جمله را كوفته بعسل بسرشند و لته پيچيده بران نيكو آلائيده بردارند و ريسمان بران بندند تا لته را حفظ كند از بالا رفتن ديگرى در وجع صعب نافع بود بگيرند جند بيدستر و مر و زعفران و افيون برابر جمله را بعسل معجون ساخته بردارند و تا همچنان بلته پيچيده بردارند ريسمان بسته و اگر زبل گرگ با عصارهء زبل الحمل را درين حقنها و شيافها داخل سازند نفع عظيم بخشد بيان كمادات نافعه مجربه سرگين خشك سگ پشك گوسفند پشك اشتر سبوس و نمك مشهور سرگين گاوى تازه تنها و يا سبوس و گل آميخته و خاكستر و استخوانها و سرگينها و ارزان و ريك و زيره و نانخواه و تخم كرفس و حلبه و تخم سداب و نمك فقط هريك يك بعضى آميخته به كار بايد داشتن بيان روغنهاى كه خوردن و ماليدن آن و در حقنه كردن بغايت مفيد آزموده است دهن راحه و روغن سداب و روغن زيره و روغن مصطگى و روغن بابونه و روغن شبت كه اصل آن روغن زيت بود يا روغن گرچك و من چند قولنجى را فرمودم كه زيره را نيمكوفته در روغن خروع مىجوشانيدند و بر شكم مىماليدند بسى نافع آيد بيان مطبوخى محلل باد بگيرند زيرهء كرويا و انيسون و تخم كرفس و باديان و نانخواه و انجدان از هر يكى پنج درم