بجميع بدن و جمله هضمها اينجا ضعيف‌اند علاج اينجا هم مشكل بود و ازين جهت بعضى بدترين اقسام اين را داشته‌اند امّا حسب التجربه بدترين جمله زقى بود و بعد از ان لحمى و هلاك ساختن اين علت بفساد مزاج اعضا ظاهر و خمود حرارت غريزى بتدريج علاج قانون كلى آنست كه در زقى مذكور شد ليكن آنجا كه سبب باز ايستادن خون حيض بود يا بواسير باشد و بول سرخ و غليظ بود نخست فصد عرقى كه گشاينده آنها باشد بايد كردن و اندك خونى برداشتن تا آنكه در استسقا مطلقا تقليل خون بواسطه كمى و آبناكى آن جائز نيست و اين مرض را سه علاج‌ست يكى آنكه مادهء سبب و مفسد لختى كم مىگردد ديگرى آنكه بعلتهاى سابق منفعت مىرساند ديگرى آنكه همچنانچه هيزم تر غالب چون به آتش نهند ديگر مىشود و فرومىميرد و هرگاه كمترست بهترست اينجا نيز اين خون آبناك كه در تمامى بدن منتشرست بحرارت غريزى اعضا همان نوع مضرت رساند پس مكث او بهتر باشد و باقى تدبير همانست كه مذكور شد در زقى و مداومت حب الشفا درين مرض عظيم منفعت دهد و همچنين مداومت قى كردن و غرغره كردن و آنجا كه تپى با اين اتفاق افتاده باشد نه فصد و نه مسهل قوى جائز باشد و بتعديلات در ازالهء آن بايد كوشيدن و بعد زائل شدن تپ همان نوع در زقى عمل نمودن ليكن آنجا استفراغ جهت آب بسيار محسوس بايد كردن و اينجا جهت آب بسيار منتشر پس مسهلات آن بدان قوت و حدت نيايد و ايارج فيقرا كوشيدن اولا و بعد از ان بعلاج استسقا مشغول شدن و علاج بيشترك كردن چنانچه در زقى مذكور شده درين مرض تشنگى بيشتر كشيدن و در ريگ گرم عرق نمودن و در تنور گرم بتخصيص زودتر منفعت دهد جهت بودن اين ماده در قرحهاى ظاهر اعضا و درون پوست قريب بمسام و بنابرين دواهاى محلل ماده و مقوى جلد و سطح ظاهر بسيار به كار بايد داشتن و كباب سمك با عسل خوردن بسيار مفيد آيد و مداومت خوردن ريوند سوده و بعسل با سكنجبين سرشته هر روز دو سه مثقالى و بجاى آب انار خوردن بيخ اين مرض را بكند طبيب مجرب يكى بود در قزوين امير و نام او درين مرض مداومت شراب دينارى و ريوند بزورى مىفرمود و بجاى آب انار مىداد و گاهى عرق كاسنى به آب آميخته و غذا نخود آب بر دارچينى و زعفران و زيره و گشنيز و پياز به گوشت كبوتر و اشباه آن مىدادند و بعضى را مىفرمودند كه هر روز يك مثقال ريوند سود را بسكنجبين حب ساخته بلع مىكرد بدين تدابير بآهستگى صحت مىيافتند