جهت سرعت نفوذ ان در جگر و جذب كبد مر آن را قبل از قبول هضم كبدى و تمامى هضم معده و اغلب شيرينيها و اين حكم دارند و كل و چيزهاى خاكناك و سوخته سده بد كند و بلمس ظاهرست و گاه باشد كه خوردن آبهاء سخت قابض بود چون آب بعضى معادن و ميوه‌هاى بسيار قبض زعرور و اشباه آن سده كبد آورد به جهت درهم كشيدن جوانب عرق را و گاه باشد كه بواسطهء غلبهء لين كه در جرم عرق پديد آيد اطراف آن را بهم درنشايد و گاه باشد كه غلبهء خلطى يا غلظى آن يا لزوجت آن سبب سده كبد شود و اين اغلب از ماده خون افتد و سده كبد بيشتر در جانب مقوى پديد آيد به جهت آنكه كيلوس ازينجانب بجگر اندر آيد و عروق اين جانب نيكتر از عروق جانب محدب باشد پس آنچه خام و غليظ كيلوس بود درين جانب بماند و مصفى آن بمجذب رسد و آنچه در محدب واقع شود سبب آن بسيارى خون‌ست غليظ و ضعف قوت دافعه آن عروق و قوت جاذبه و دافعه عروق جانب مقعر و ضعف قوت ماسكه اينها باشد و گاهى باشد اتفاق افتد كه سده در هر دو جانب واقع شود بواسطه غلبگى خلط سده و ضعف جمله عروق كبد و كسانى را كه در اصل خلقت عروق كبد تنگ‌تر از مقدار لائق واقع شده باشد و آنها را كه بسيار خوردنيهاى كثيف غليظ خشك خورند قابليت وقوع اين مرض بسيار بود و تحليل سده كه در جانب مقعر جگر افتد باسهال باشد و با ادرار كمتر بود و تحليل سده كه در جانب محدب وى افتد بادرار بود و آنجا كه سده محكم گردد و هم حدوث آماس بود يا تپهاى عفونى و بسيار باستسقا ادا كند علامت علامت سده ده نوع‌ست يكى آنكه ثفل رقيق و سفيد و بسيار باشد جهت آنكه كيلوس مىيابد كه تمام بجگر اندر آيد و بواسطه سده باز مىماند و برودها فرود مىآيد دوم آنكه در جانب جگر گرانى قوى مىيابد بىدرد امّا اگر سده در مقعد باشد گرانى بيشتر در ماساريقا محسوس گردد و تغير حال براز آنجا بيشتر بود و اگر در محدب باشد گرانى بيشتر در نفس كبد مفهوم شود و تو اينجا بغايت تانى و كم نضج بود و اگر رنگ صاحب سدهء جگر بسبب قلت تولد خون بزردى و سپيدى گرايد همچون رنگ ناقهان و زود لاغر شود و بسيار باشد كه نفس خداوند سده بواسطه مشاركت جگر باندامهاى دم زدن تنگى كند علاج آنجا كه سده در جانب مقعر باشد قوى بود تفتيح آن بادويه مفتحه مسهله بايد كردن بعد از آنكه چند روز منضجات داده باشند از مطبوخات و غيرها و ماده سده پخته ساخته و اينجا مدرات محض دادن مضر بود جهت مائل ساختن آنها