بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

320

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

و بآهستگى انگشت از ان برميدارند و انگشت و عضو را دم مىدهند و ديگر مىگيرند چندانكه اعراض وجع درون تفاوتى پيدا كند انگاه مهلت مىدهند و شبانروزى چندين كرت چنين مىمالند ماده آن علت بدين فعل بسيار تحليل مىيابد ديگرى تكميد كردنست خصوصا بعد ازين ماليدن بكمادى كه از پشك گوسفند و سبوس جو و گل سرخ و السم كه آن را تركان كلكه كوتى گويند جمله را كوفته و بنمك آب خمير كرده همچو قرصى بر تابه گرم ساخته باشند بر محل درد از سينه و ميان شانها تا سر دوش ديگرى داغ كردنست بفتيله چنانچه دستورست بر محلهاى كه در ماليدن گرفتن آن را تخصيص كرده شد و داغ بيكبارگى از پيش ميان ترقوه و پستان و يكى بر محاذى آن از قفا بر پهلوى مهره و سر ميانه نزديك سر دوش و حاكم آن انگشت بود چنان كه دانسته شد و آن اكثر كه ناخوش شدن داغها مادهء مرض نيز تمام تحليل و استفراغ يافته باشد و بسيار كس را ديدم كه بدين علاج بىاستفراغى صحت يافتند بتخصيص پيران كه مانع استفراغ و در ميان استفراغ داشتند و در ميان اتراك اين معالجات شائعست شخصى مرطوب را مدتى مقدمات ماليخوليا اندكى پديد آمده بود و در سر زمستان بقزوين رفت نزد امير ملاء طبيب بعلاج رفت بعد پرهيز او را حقنه گرم و تيز فرمود و عملى نشد و جگر او را از ان حرارتى و ضعفى پديد آمد و سبب ذات الجنب شد چنانچه آخر روز ديگر تپ و تمدد ظاهر گشت طبيب چون حال چنان ديد مرض مشخص شد غذاى او بر ماش مقشر و اسفناخ مقرر داشت و تكميد از سبوس و بنفشه و نمك آب تر كرده و در روز سيم اثر نضج ديد از رگى كه ظاهرتر بود از جانب موافق فصد تامى كرده و غذا برقرار بود در آخر همين روز سيم نفث الدم پيدا شد طبيب اميدوار شد و بشارت اميد خلاصى داد جهت سهولت برآمدن ماده صباح چهارم لعوق سفستان يك ملعقه داد شب پنجم طين ارمنى در آب كرده داد و خون را بست و نفث پخته مىآمد و قدر به قدر تسكينى يافته بود صباح پنجم ملينى كه پانزده مجلس عمل كند و او از ترنجبين و شير خشت از هر يكى ده درم در طبخ عناب و سفستان حل كرده و چهار درم سناى مكى در ان طبيخ اضافه كرد و چهارده مجلس عمل شد و مجلس پانزدهم مريض غشى كرد و آب بر روى او زدند و كاهش ( كاه‌گل ) بويانيدند به خود آمد و اسهال به حكم منقطع گشت و آن روز و آن شب غذا همان داد و ششم جوجهء خروس اضافه كرد جهت ضعف و شب هفتم عرق كامل شد و صحت يافت در هشتم استحمام معتدل فرمود