بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

261

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

به كار داشتن چنانچه در حميات حاده گفته شده ليكن قبل از نضج همه چيزهاى معتدل بايد خوردن كه بآماس مضر نباشد و نضج را پس نيفگند و اينجا نيز بخورانيدن مخدرات در شربت خنك تخدير كردن واجب بود اگرچه مخدر نضج را پس افگند ليكن مصلحتى بزرگتر را مرعى مىدارد و آنجا كه آماس سرد باشد و عدم تپ و قلت آن و آهستگى درد و سردى مزاج بران شاهد بود نخست استفراغ سرد بايد كردن و بعده روغنهاى محلل چون روغن بابونه و سوسن و بان و امثال آن بايد چكانيدن و سوراخ گوش پيوسته بر بخار طبيخ بيخ پياز غالب داشتن در جمله نافع بود و همچنين ارسال مرهم شافى در گوش انجا كه عتيق گردد كه سر خواهد كردن و در آماس سوداوى بعد تنقيه در قطور آب عنب الثعلب و گشنيز تر داخل ساختن مناسب بود و چون آماسى محكم گردد و صدف سوخته با عسل در منفذ بايد ريختن تا آن را تحليل دهد و جرم تيزاب با عسل هم مناسب بود و آنجا كه آماس بحرانى بود همين تقويت طبيعت بايد كردن و تدبير زود پزانيدن آماس و هيچ چيزى كه رادع بود يا سخت جاذب استعمال نبايد كردن و روغن رماد و روغن بلسان چكانيدن در جمله اورام سرد و سوء المزاج سرد نافع آيد و همچنين روغن خروع كه جعل اندر ان پخته باشد نيمگرم و جمله روغنها و قطورها كه به گوش ريزند نيمگرم كرده بايد تا زودتر اثر كند و بعصب ضرر نكند و آنجا كه سبب آماس بيرون گوش بود در چال بناگوش و بلندى و پس گوش و آن اغلب از قسم ورمهاى رخو بود كه در كنج بغل و كش ران افتد و آنچه بحرانى بود محللات جاذب طلا بايد كردن تا ماده را تمام بدانجا كشد انگاه آن را پزانيدن يا تحليل نمودن بدستورى كه در اورام مقرر شده و آنچه غير بحرانى و غير عرضى باشد نخست تنقيه بايد كردن انگاه بتدبير آماس بدستور مشغول بودن و آنچه غرضى باشد برفع مرض مرتفع گردد ليكن درين جمله پيوسته روغن گل در درون گوش چكانيدن و شير دوشيدن تا كوفت آن را از درون گوش بازدارد و از ضربه و سقطه افتد بعد فصد كامل عصارهء برگ موهيه با روغن گل جوشيده فاتر در گوش بايد چكانيدن و ضماد برگ تازه موهيه كوفته با روغن گل كرده بر برون و محل ضرب و كوفت به كار داشتن و پوست تازه گوسفند گرم بر برون گوش كشيدن و تكميد بسوس و نمك كردن و از سائر مراعاتها كه در كوفتگى مبين شده بجا آوردن آنچه در خور بود و مداومت حب الشفا جهت آوردن خواب و تسكين درد و مواد عظيم نافع آيد در جمله اورام و غير اورام و ترك گوشت و غذاهاى غليظ بادانگيز و گرم و خشك در جمله اورام مفيد آيد