بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
231
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
و صباحها اول غذاى نرم و چرب بخورد و بعده دارو افگند و بتجربه چنان يافتهاند كه در چهار شنبه و جمعه دارو افگندن يمنى ندارد بيان مهالك از مجرب اهل رى بگيرد روغن بادام شيرين و در ظرفى مسى كن و بر سر انگشت افروخته بنه و قدرى پوست پياز و قدرى ريزههاى چوب خشك كز و قدرى پوست بيخ هوجو در ان اندازد آن را نرم نرم مىجوشان تا طعم و بوى اينها در روغن درآيد و احتياط كن تا روغن سوخته نشود پس از آتش بردارد و روغن را بيالاى و توتياى سوخته شسته و سيراب گرفته يك جزو كف در با نيم جزو كونچه ملنان جزوى جمله سوده از بالاى سفت گذرانيده درين روغن بز بر آن مقدار كه بقوام انگبين شود و نيكو به چوب كز آن را برهم زن و نگاهدار و بوقت حاجت قدرى از ان بسر انگشت بردارد و بانگشت نر و شهادت آن را بر ميل برنجى قوى مىمال چنان كه بحرارت ميل و ماليدن و خلط رنگ ميل رنگ آن كبود نيكو شود مائل بسياهى و قوامى پيدا كند انگاه آن را در چشم مريض مىكش و بميل زرين اولى بود و اگر چشم را سرماى رسيده باشد بعوض روغن بادام مغز تلخ زرد آلو يا شفتالو را نيم سوخته و بر سنگ بانگشت نرم سائيده بايد كردن و از ان دواهاى خشك قليلى با آن سرشته بر ميل ماليدن و كشيدن بيان شياف دردى مجرب بگيرند گل سرخ تر چهار مثقال زعفران و اسفيداج مغسول از هر يكى دو مثقال افيون و انزروت از هر يكى مثقال جمله را كوفته و نرم بيخته به آب باران صافى بسرشند و شياف ساخته نگاهدارند و بوقت حاجت بسپيدهء خايهء مرغ بر سنگ صلايه كنند و فتيله از پنبهء نو باريك بدان بگردانند و اندر ميان جفنها نهند چنانچه بر حدقه تكيه نكند و طريقش چنانست كه پلكها را لختى بازگردانند و فتيله در نهند و بگذارند آهسته تا به حال خود باز رود و آن را بگيرد و اگر دوا را بسپيده حل كرده بميل اندر كشند با قطور كنند اندر چشم هم شايد بيان شياف برء اليومى مجرب بعضى اطبا بگيرند ماميثا و انزروت از هر يكى هفت درم زعفران دو درم كتيرا يك درم افيون نيم درم جمله را سحق و تر كردم به آب باران بسرشند و نگاهدارند و بدستورى كه در شياف دردى گفتيم عمل نمايند و دعواى واضع آن بوده كه اين شياف در يك روز رمد بد را اصلاح مىكند و ببايد دانستن كه اين مبالغه در تنقيه و استعمال شيافها و غيرها از براى رمدهاى بود كه بسيار ماده باشند و خبيث قريب بوردينج و الا اكثر رمدهاى اطفال و مردم جوان و خوش گوشت و شيرين خون و كم خلط فاسد و هواى را به ترتيبى كه در علاج رمد اطفال گفته شد علاج كافى باشد و تا ممكن بود به هيچ دوائى كه سخت نيز يا گرم يا سرد يا خشك باشد به چشم نبايد رسانيدن