و بسيار باشد كه بثرات آن باعراض پديد آيد و بثرات بر طرف شود و درد و ورم و بدى هضم باقى باشد تا مدّت بحران تام و با آن حرارت نيز گاهى ظاهر مىشود و كسى كه اندرين مرض تخليطات كند و در علاج تقصيرى نمايد دو سال و سه سال و چهار سال و بيشتر اندرين مرض بماند ليكن بىدانه و يا كم دانه چنين بود و امّا بسيار دانه از مدت بحران تام مذكور درنگذرد و بعلاج صحت يابد و بعضى را كه اخلاط بد بسيار در بدن باشد و بثره بسيار پيدا كند و علاج نيك نيابد زود هلاك گردد علاج نخست تنقيه بايد كرد بدستور غذاهاى ترياقى كم ترشى به كار داشتن و تسكين حرارت بكافوريات و غيره نمودن و گاهى كه ترشى و سردى خوردن در درد و اعراض ديگر افزايد بايد دانست كه خلط بلغم عفن بورقى و اشباه آنست و از سردى و ترشى حذر كردن و اگر بخلاف اين بود بايد دانست كه خلط صفراى محترقه است و ترشيهاى ترياقى به كار بايد داشت و آنجا كه بثرات يك‌يك پديد آيد به تيزاب مدبر رفع هريك نمودن عظيم نافع آيد و مداومت خوردن و بوئيدن ترياقات بعد تنقيه مناسب هر خلطى واجب بود و حذر از شيرينيها و گرميها كه حادكننده و بر جوشانيدهء خلط باشند لازم بود و همچنين از هرچه بادانگيز بود و خمر درين مرض عظيم مضر بود و در هر ماه چند نوبت ملينات قوى مثل فلوس خيار شنبر اندر مغلى مناسب و با شير خشت اندر معصور انار و نقوع سناء حل كرده بايد داد و هليلجات نيز مناسب بود و هر سه ماه حجامت بر ساقين عظيم نافع بود و تيزاب مدبر نرم بر محل درد از مفاصل ماليدن مفيد بود و بعد تيزاب روغن مورد كه مر مكى اندر ان حل كرده باشند ماليدن نفع تمام بخشد دردها را و روغن مغز تلخ شفتالو و زرد آلو ماليدن بسى نافع آيد و بخور برگ گز و صندل و انگزه هر هفته چند نوبت در شيب دامان مريض كه بسيار دانه بود كردن بسى مفيد آيد و محل علت را بطبيخ اشتر خار و گل سرخ و مورد و گز كه اندك سركه اندر ان باشد هر روز شستن بتخصيص در گرما مفيد بود جدوار بگلاب سائيده بر محل زخمها و درد طلا كردن نافع بود و چون از مباشرت افتاده باشد هر شب جدوار سائيده باب در احليل بايد چكانيد و به پر مرغ مرو فرستادن و بر خصيها ماليدن و در دار المرز ماردوا و فاشراست و او را بگيلانى والك مىگويند و تخم او را والك‌دانه و به آب سائيده مىمالند برانها و در هفته يك نوبت يك مثقال و دو مثقال بعسل معجون كرده مىخورانند و قى و اسهال چند واقع مىشود و عظيم مفيد مىآيد و بسيار را بدين نوع علاج كنند و مداومت خوردن جدوار صباحها در گلاب سائيده و همچنين فادزهر حيوانى و گل مختوم و گل ارمنى در شربت آبى و يا در لعابى مناسب حب الشفا در معصور انار حل كرده و حافظ الصحة و ترياق كامل و اشباه اينها بيخ اين علت را بر كنند و اكثر آن بود كه پيش از هفده ماه اصلاح نيكو كنند