على گيلانى
22
مجربات حكيم على گيلانى ( فارسى )
از آن بخورند و عقب آن خميره بنفشه در آب گرم حل كرده بتدريج بياشامند كه رطوبت و قيح و مده دفع كند و در غلبه رطوبات معده نيز مفيد است و قىء نيز اگر كنند نافع است و علاجات باقى اقسام بدفع سببهاى آن كنند نفث الدم گاه باشد كه چون آب دهان اندازند خون آيد و اغلب آن خون از دهان باشد و از بيخ دندان و گاهى به تنحنح آيد پس از سر تا ناحيهء حلق آيد و گاهى به تنحنح آيد پس از فضاى دهان و اقصاى حنك و لهاة و لوزتين و اعالى قصبهء ريه آيد و گاهى بطريق قىء آيد پس از مرى و معده و كبد بود و گاه بسرفه آيد و اين بدترين اقسام است كه از راه دندان آيد دلالت كند بر آنكه از سينه يا از شش خونى مىآيد و علاج كم پذيرد و علامت هريكى ظاهر است و در علاج نفث الدم كه از دهان و حلق و حنجره و حوالى آن بود فصد چهار رگ و سنونهاى مقوى لثه و مضمضها و غرغرهها كه در تقويت دندان مذكور شد و علاج ربو و نزله كه گفته شد كافى است و در نفثمده كه ازين اعضا بوده باشد نيز علاج خوب است با علاجات جراحات لثه و دهان كه مذكور شد و در غرغره و مضمضه اندكى از زاج سوخته و مازو و گلنار باشد و آنكه از معده و مرى و كبد بود اكثر آن بسبب خوردن داروهاى گرم مثل جوزبوا و بسباسه و فلفل و يا خوردن غذاهاى گرم مثل سير و خردل و امثال آن باشد و ما درين باب اگر در اوائل معلوم شود اكتفا مىكنم بر آنكه دو مثقال بزرقطونا را پخته و خشك كرده با شيرهء تخم خيارين ده مثقال و شربت انار شيرين يا ميخوش دو مثقال ممزوج ساخته مىدهم و اگر احتياج شود قليلى از كافور مىدهم و گاهى شيرهء بادام نيز اضافه مىكنم و گاهى تخم خربزه نيز ممزوج مىكنم با تخم خيارين و بغايت نافع مىآيد و غذا آب هندوانه باندك نبات باشد و اگر كافى نباشد پالوده