على گيلانى
16
مجربات حكيم على گيلانى ( فارسى )
هر يك يك درم نيله تهوتهه دو درم پوست انار نيم درم همه اجزاء كوفته بيخته درهم كنند قدرى از آن بر دندان بمالند مثل مسى و بروغن نيمگرم مضمضه كنند و لمحه در دهن نگاهدارند و بعد از آن بيندازند دو سه نوبت بكنند نافع است ادرك كه زنجبيل تر باشد آن را ورق ورق كنند و نمك سوده بر آن افشانند و بعد از آن گرم كنند و بر دندان كرمكشنده نگاهدارند كه در ساعت درد ساكن كند استرخاء اللهاة علاج استرخاء لهاة لوزتين و خناق و استرخاى آن اكثر از رطوبت غذاى شب مىشود و اين استرخاء گاهى چنين قوى بود كه مشتبه بورم شود و بعضى آثار خناق ظاهر شود و راه گلو ازين ورم تنگ گردد و منجر بخناق شود و نشان او آن بود كه دهان اندكى باز بماند و زبان او از دهان بيرون افتد علاجش آنست كه در اول هر دو پاى مريض را دلك كنند به قوت چنان كه به درد آيد و كذلك هر دو دست را و غرغره فرمايند برب توت سياه و گلاب و اگر حرارت غالب بود آب كشنيز سبز و سركه و آب برگ عنب الثعلب درين غرغره اضافه فرمايند و اگر قليلى كافور و زاج اضافه كنند خوب است و اگر آثار غلبهء خون ظاهر شود اگر قيفال را گشادهتر فصد كنند مفيد آيد بايد كه مريض را بر پا مىدارند و دست بر موضع ورم مىماليده باشند و چون تخمين كردند كه ده مثقال خون رفته انگشت بر موضع فصد نهند و خون را نگهدارند و مريض را بفرمايند كه قدمى چند برود و در اين زمين سنگريزه و خار خاشاك اگر بريزند بهتر است كه پاى او آزرده شود تا مواد متوجه اسفل شود و بعد از آن انگشت از موضع فصد بردارند كه خون روان شود و چون ده مثقال ديگر خون برود باز به انگشت سد رفتن خون كنند و قدمى چند ديگر بطريق مذكور راه رود و مكرر اين عمل كنند چندانكه تخمينا مجموعه مقدار