قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

97

ارشاد الزراعه ( فارسى )

ماش ماش - به عربى كلبتان وجح گويند در گرمى و خشكى معتدل است خلط نيك از او حاصل شود دندان را مضر است مصلح وى بادام . بيت ماش آمده در باغ جنان تازه و خرم * با خلعت سبزى كه ازو تازه جنان است از سياه سمرقندى و زرد هريوه و سفيد بخارى ، فاما در برگش تعجب تمام است كه خورشيد بهر جانب ميل كرد روى بدان طرف دارد . در زمين ريك بوم كه انبار ريخته باشند كاشتن مناسب است و محل بذر نمودن وى بهارى در حمل و تيرماهى اول سرطان است ، فاما اگر در پانزدهم جوزا بذر نمايند بكاه رسيده به خنكى ميزان نمىرسد و نقصان سرما نمىيابد و بذر وى جريب سه من است از هريوه و سمرقندى و بخارى اما بعضى از دهاقين جهت ملاحظه‌اى كه مياد زمين خشك مغز باشد و يا بذر در تك كشهء شديار افتد بد سبز شود پنج من بذر مىنمايند و در محل ساو نمودن هرچه بسيار سبز شده تنك مىسازند . و سمرقندى كاشتن بهتر از هريوه است و اگر سمرقندى را در بهار كارند دانه نمىبندد و تا تيرماه كه هوا اندك خنك شود و اگر خنكى بيشتر شود از سرما نابود مىشود . و اگر هريوه را در بهار كارند خوب نمىبندد و چندان فايده ندارد غرض كه سمرقندى كاشتن در تيرماه مناسب است و بيك‌دفعه مىرسد و هريوه را چون در تيرماه كارند خوب مىشود اما بدفعات مىرسد و چيدن و فراهم آوردن وى اشكال تمام دارد و اگر چيده نشود غلاف وى شكافته شده دانه وى مىپاشد و آنكه بعضى گل مىكند