محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
630
تحفه خانى ( فارسى )
گوشت ميان پوست و ترشى آن گرم و تر است در مرتبه اول و ترشى او سرد و خشك و ترشى او نافع از فساد هواست و شربت او در ايام و با خوردن بسيار نافع است و پست نشاننده صفراست . حرف الباء بادرنجبويه گرم خشك است در مرتبه سوم و نافع است از جميع امراض بلغمى و سوداوى و خشك و خوشكننده بوى دهن است و مقوى دل و مفرح او نافع از خفقان كه بريدن دل است بادروج گرم و خشك است در مرتبه اول محلل مواد و مقوى دل است و مدر شير و اگر ازو بر نيش زده زنبور و عقرب بنهند درد را ساكن كند و اگر ازو كحل ساخته در چشم كشند تيرگى را زايل كند پرسياوشان گرم و خشك است در مرتبه اول محلل خنازير دبيلانست ريزانندهء سنگ و ريگ گرده است و موجب سهولت و بيرون آمدن بلغمهاى غليظه لزجه است از حلق و سينه و مفتح سدّه و نافع از علت يرقان است و درد سپرز و مقطع نزف بذر ريحان كه تخم اوست گرم و خشك و نافع از اسهال صفراويست از دوار و رعاف و مقوى دلست و مفرح او . حرف التاء تربد سفيد گرم و خشك است در مرتبه سوم و نافع از امراض اعصابست و مسهل بلغم بسيار است و اندك از سودا تمر هندى سرد و خشك است در مرتبه سيم و مسهل صفراست و نافع از قى و تشنگى و نافع از تپها و غشى . حرف الجيم جاؤشير گرم و خشك است در مرتبه سيم نافع از علت عرق النساء رگ و ركفين