محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

33

تحفه خانى ( فارسى )

بالفعل و هوا حار بالفعل و تناول اغذيه دوائى بىسببى و بىملاحظه علاجى صاحب حفظ صحت را بسيار رديست و اختيار نبايد كرد مثالش بسيار زنجبيل و امثال اين اغذيه اگر بر سبيل خطا واقع مىشود تدارك آن بايراد در كيفيت ضد بايد كرد و اضرّ اشياء به بدن ادخال طعام است و آن عبارت از خوردن غذاست فوق غذائى كه اولى هنوز هضم نيافته باشد و از معده نگذشته و حركت خفيفه بعد از خوردن غذا جايز است و اما حركت عنيفه شديده ممنوعست و سبب منع از حركت عنيفه آنست كه غذا را پيش از هضم بر فجاجت مىگذراند و اين بتدريج موجب ضعف معده است و براز و كيلوس و كيموس ردى كه موجب امراضست حاصل مىشود و سبب در تجويز حركت خفيفه آنست كه حرارت غريزى محركه غذاست بقعر معده و همچنين حركات نفسانى بعد از غذا كه رديست و واجبست كه پيش از شبع ترك غذا كرده شود و مىبايد كه چنان باشد كه بعد از ترك غذا اشتهاى آن مقدار باشد كه اگر جوع بر اكل كند مقدار سابق به آسانى تواند خوردن و شهوت باقى باشد زيرا كه آن شهوت كه بعد از غذاى اول بود باطل مىشود و اگر ملاحظه نكند ثقل و ضعف معده حاصل شود و موجب آفات و امراض ديگر نيز هست و غذا در زمستان و بتخصيص در ايام قوى البرد اكثر و اقوى مىباشد زيرا كه حرارت غريزى در زمستان متوجه داخل است به اين سبب قويست و اعانت تمام مىكند و اما در تابستان غذاى معتدل در كم و كيف مىبايد و هم در مقدار و حجم و واجبست كه بعد از شروع غذا در هضم خواب باعتدال كرده شود يعنى بسيار نباشد كه موجب ثقل شود و بسيار كم هم نباشد كه طبيعت استفاده راحت نكرده باشد و مىبايد كه در اختيار خواب اوّل تكيه به همين كند زمانى قليل و بعد از آن بجانب بسيار زمانى