محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
517
تحفه خانى ( فارسى )
و غذا از قليهاى خشك كه در آنها از ادويه كاسر رياح و مجفف رطوبت باشد بايد انداخت مثل زيره و باديان و دارچينى و مصطگى و كندر ازينها يگانيگان يا دودو يا اگر رطوبت و باد بسيار باشد از همه بروجه اعتدال بايد انداخت و مطبخها از مرغ و گاهى معجون سحر تنها نيز اختيار بايد كرد و مقدار يك مثقال بر نهار و ضماد بر محل فتق از اثر آش و جوز سرو و مازو و پوست و آرد باقلى انار بايد كرد و اگر رخاوت و رطوبت بيش باشد جفت بلوط نيز درين تركيب زياده بايد كرد و اجزاى ادويه بايد برابر باشد و مجموع ادويه كوفته و پيخته و به آب برگ مورد تر و يا مورد خشك در آب جوشيده به آن آب خمير كرده بر محل علت بايد ضماد كرد و اگر چنانچه سبب فتق نزول امعا در كيس بيضتين باشد و اين قسمى است كه او را اطبا قيله مىناميدهاند و علامت او اينست كه اگر صاحب علت بجانب قفا بيند و پاى او را بجانب بالا ميل دهند اين امعا مراجعت بجانب مكان خود مىكند و علاج اين قسم نيز خوردن معجون زيره است و معجون كندر از هركدام كه حاضر باشد يك مثقال است هر صباح بر نهار و غذا نيز از قلايا و مطبخات مذكوره است بادويه مذكوره و ضماد از جفت بلوط و اقماع رمّان ترش كه مراد محل گل و ميوه نارسيده انار است اثر آش و صمغ آلوى بخارا با سياه و سريشم ماهى و كزمازو و گل سرخ و مازو اجزا برابر به وزن مجموع ادويه كوفته و پيخته و به آب برگ مورد اگر تازه او باشد كوفته و افشرده آب بايد گرفت و اگر خشك باشد در قدرى آب طبخ كرده با اين ادويه مذكوره خلط كرده بر محل فتق بايد نهاد و نيك بايد بست و نشايد كشاد مگر بعد از يك هفته و اگر عليل را ازين بستن دشوار آيد لااقل سه روز و شب نبايد كشاد و صاحب اين علت مىبايد