محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

518

تحفه خانى ( فارسى )

كه از بقول و اطعمه نفاخه پرهيز و اجتناب نمايد و از ترشيها مطلقا و شير و جغرات كه هم نفاخ است و هم مرطب و مرخى اعضا و از حمام و از بسيارى جماع نيز اجتناب تمام اوليست و از طعام بسيار خوردن و آب نيز و از دويدن و از بالا بشيب آمدن و از شيب به بالا رفتن و چيزهاى و زينت برداشتن و كشتى گرفتن و سوارى بسيار كردن اين مجموع موجب زيادتى اين مرض است و امّا اگر بسبب فتق ريح و باد صرف باشد علامت او آواز قرقر محل فتق است خصوصا بوقت حركت و مراجعت نفخ به بالا افشردن و دست برو نهادن و علاج درين مقام جلابست هر صباح از تخم كرفس و باديان رومى و باديان از هريك دو مثقال و گلقند عسلى هفت مثقال اول ادويه در قدرى آب مناسب طبخ بايد كرد و از كرپاس گذرانيده گلقند مذكور درو آميخته نيم‌گرم بر نهار بايد داد و غذا نخودآب با شيرهء مغز تخم معصفر بايد داد و گوشت مرغ و درّاج و طيهو و كبوتر بيابانى و كنجشك بايد داد و عصابه اگر بالاتر باشد بر محل فتق كه مانع از فرود آمدن ريح و امعا باشد بايد بر فتق بست و صاحب اين علت بايد كه بحران از جميع اغذيه و اشربه و فواكه منفخه نمايد و هر صباح بر نهار يك مثقال از گوارش زيره را لازم دارد و يا از گوارش سجرنيها كه سابقا مذكور شد و ضماد بر محل فتق از تخم سداب و ابگير و فوتنج و مرزنجوش و شيح و قيصوم كه مراد گل مادرانست و ترمس كه باقلى شاميست اجزا برابر كوفته و پيخته و به آب برگ سداب آميخته نيك برهم زده بر محل فتق بايد نهاد و روغنهاى حاره محلله بايد ماليد مثل روغن قسط و روغن ناردين و روغن زيبق و روغن شبت از هريك يا از مجموع اگر علت قوى باشد و گاهى ازين دارو بروجه سفوف بايد اختيار كرد تخم كرفس و باديان رومى و باديان و كرويا و كندر از هريك دو مثقال و