محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
451
تحفه خانى ( فارسى )
باديان رومى و ريوند چينى از هريك دو مثقال گل سرخ كه از ( تكمه و اقمه ) جدا كرده باشد دو نيم مثقال سنبل و اسارون و كت شسته از هريك نيم مثقال مجموع ادويه نيك نرم كوفته و پيخته و به آب كرفس خمير كرده قرصها بايد ساخت و خشك كرده و بوقت حاجت مقدار خوردن يك مثقال است به آب باديان در ماء الاصول و يا شربت از سكنجبين عنصلى هفت مثقال را به آب گرم حل كرده بايد خورد . و غذا زيرباج كه به گوشت مرغ يا طيهو و يا درّاج باشد بايد پخت و شربتها موافق اين علت را به عرق كاسنى بايد داد خصوصا كه خوف سدّه در كبد باشد و اگر سوء مزاج كبد رطب باشد و علامت او قلت تشنگى و بسيارى آب دهن و تهيج روى و چشم است و سستى اعضا و شراشيف كه مراد گوشت بره سينه است و نبض لين است و سفيدى رنگ بول و غلظت آن و بسيارى خواب و كسل و تيرگى حواس و بد گذرانيدن و علاج درين مقام خوردن جلابست هر صباح از باديان و تخم كرفس و بيخ سوسن تراشيده نيمكوفته ده مثقال و از گلقند عسلى هفت مثقال ادويه چنانچه رسم است طبخ كرده صافى ساخته گلقند درو حل كرده نيمگرم بايد بر نهار آشاميد و غذا نخودآب با شيرهء مغز تخم معصفر و قدرى دارچينى باقليها از گوشت مرغان مذكور بادويه لطيفه و يا جلاب هر صباح از گلقند عسلى هفت مثقال و به آب باديان تر كوفته افشرده هفت مثقال و يا اطريفلات مفيده درين باشد و اگر معالج در علاج جگر استعمال هليله نكند صواب باشد خصوصا كه خوف سدّه باشد زيرا كه اسهال حاصل مىشود بواسطه خشونتى كه درويست و اين فعل موجب اخراج لطيف اخلاط است و موجب تمكن و تحجر غليظ ماده در محل خود و خون جگر از اعضاء رئيسه است بعضى اطبا درين نوع علاج توقف كردهاند زيرا كه استحكام شده