محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
408
تحفه خانى ( فارسى )
و جوارشات بايد كرد و تبديل و تعديل مزاج معده باشربه و اغذيه موافق به آنچه طبيب مجرب صواب داند بايد كه مثل گوارش مصطگى و كندر و گوارش كمونى كه مراد معجون زيره است عود و عنبر درين بسيار نافع است از هركدام كه حاضر باشد مقدار خوردن يك مثقال بر نهار اما اگر سبب وجع نوع ضعف شديد فم معده باشد منضم بحرارت جميع بدن و علامت او كرب و لهب است يعنى اندوه و سوزاك و تلواسه است و تشنگى بسيار و خشكى براز و مدفوع و حصول و حدوث غشى در گرسنگى و سقوط قوت و علاج درين مقام خوردن جلابست هر صباح از سكنجبين ساده ده درم و جلاب پانزده درم و يا از شربت سيب و يا شربت بهى از هركدام كه موجود باشد ده درم با قدرى آب و گلاب شربت كرده نان درو شكسته بايد خوردن و يكى از امراض معده حدوث عطش و تشنگى غالب است و سبب او يا اجتماع بلغم شور است در معده و يا خلط يابس چسپيده غليظ در فم معده و قسم اول را علامت اينست كه اگر صاحبش بر عطش صبر مىكند و آب نمىخورد تشنگى ازو زايل مىشود و اين قسم را اطبا عطش كاذب مىنامند و علاج درين مقام قى است بسكنجبين و آب ترب و پاك ساختن معده از خلط بلغم چسپيده و خوردن سكنجبين و غذا درين مقام نخودآب است با شيرهء مغز بادام و اندك سركه در آش بايد انداخت و آنكه سبب حرارت و يبوست باشد علاج او خوردن سكنجبين ساده است پانزده درم با گلاب ده درم و قدرى آب سرد كه در طعم بىمزه نشود و يا آب انار قائى و يا انارين مقدارى كه مسكن باشد بايد خوردن و شربت غوره و شربت ليمو و نارنج نيز درين ماده نيك و يا تمر هندى و قند مقدارى كه صالح باشد و غذا آش غوره و يا تمر هندى و يا زرك هركدام كه موجود شود با شيرهء مغز بادام