محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

409

تحفه خانى ( فارسى )

بايد خوردن و قدرى قند يا شكر پاكيزه بايد آميخت تا بسيار ترش نشود و اما اگر سبب عطش حرارت سينه و دل يا جگر و يا شش باشد علامت او سوزاك و هول و تلواسه در سينه و حرارت يافتن از فصول هواى بارد و علاج در جميع اين اسباب ضد آنست در اشربه و اغذيه مذكوره در حرارت و جميع اشربه بارده حامضه نافع است اگر سرفه نباشد و جميع اغذيه مذكوره در قسم سوء المزاج حار معده موافق است و خوردن غذا از ماء الشعير در حين غلبه حرارت و يبوست نافع است و مسكن و امّا روى عليل در مهب شمال بايد و هواى سرد و تر بايد و اما اگر سبب عطش برودت دل باشد ازين تركيب اختيار بايد كرد صندل سفيد و صندل سرخ و تخم بادرنگ و مغز تخم تره و مغز تخم كدو از هر يك سه درم صمغ عربى نشاسته كتيرا از هر يك نيم درم و تخم خرفه پنج درم طباشير سفيد دو درم مجموع ادويه كوفته و پيخته بلعاب اسبغول خمير كرده حبها بايد ساخت در سايه خشك كرده مقدار خوردن ازين يك مثقال است در شربت سكنجبين ده درم با قدرى آب و گلاب و يا در شيرهء خرفه مقدار سه قاشق . [ 160 ] مقاله در بيان سوى هضم و ناگواريدن طعام از معده و دير از معده گذشتن سوى هضم سه نوع است اول ضعف معده است و مراد بضعف معده آنست كه در طعام در معده مكث كند و زود از معده نه‌گذرد و علامت او تمدد و درهم كشيدن معده است و ثقل او و دوم از انواع ثلاثه آنست كه طعام در معده هضم نشود چنان كه مىبايد و علامت او سوختن معده است و آروق كانّه