محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
395
تحفه خانى ( فارسى )
قرص يك مثقال است در پانزده مثقال آب غوره . و اگر سبب سوء المزاج معده بارد يابس بىماده باشد علامت او قلت عطش و بد گذرانيدن غذا و آروق ترش و بدبوست و نبض بطئ دير حركت و صغير و سفيدى رنگ قاروره و بسيارى شهوت طعام و بسيارى تخمه و فساد غذا و اين نوع ضعف معده از تدارك و تدبير بسيار دور است و بهر تقدير علاج او به خوردن جلابست هر صباح از بادرنجبويه سه درم و از گلقند قندى ده درم بر وجهى كه رسم است طبخ كرده صافى ساخته گلقند مذكور آميخته بر نهار بايد خوردن غذا نخودآب و شيرهء مغز بادام يا تخم مغز معصفر بايد ساخت و بر معده از روغنهاى موافق بايد ماليد مثل روغن نرگس و زيبق و سوسن و خيرو و مداومت به خوردن اطريفلات بايد كرد در هر روز از هليله پرورده اختيار بايد كرد و اطريفل مقدار يك مثقال و از هليله مقدار دو مثقال وقتى ازين و وقتى از آن اختيار بايد كرد و گوشت مرغان مثل طيهو و درّاج و كبك و مرغ خانگى در غذا اختيار بايد كرد و از ضمادات نافعه مثل سنبل احمر و مصطگى و نانخواه كه مراد به آن حيوانى است از هريك سه درم پوست قصب الزريره پنج درم مجموع ادويه كوفته و پيخته به آب بهى بر معده و فم معده ضماد بايد كرد و اما اگر سبب سوء المزاج معده و ضعف و حرارت و رطوبت بىماده باشد علامت او غثيان است و سيلان لعاب از دهن و تغير فساد در ماكول و حدوث صداع بعد از خوردن بسبب تصاعد بخارات از معده بدماغ و علاج درين مقام خوردن جلابست در سكنجبين ساده ده درم و گل سرخ كوفته و پيخته سه درم و مصطگى دانگى مجموع بر وجهى كه عادتست ترتيب داده نيمگرم اختيار بايد كرد و غذا آش از زرك و ماش مقشر و نخود مقشر و شيرهء مغز بادام و گوشت طيهو و مرغ و كبك هركدام ازينها كه موجود شود و بقيه علاج او اهتمام