عسكرى و دردى خون‌ست و غير طبيعى خلط عرق از اخلاط اربعه حتى سوداى طبيعى كه اگر احتراق مىيابد سودا مىشود و فايده سوداى طبيعى در بدن از خالق تعالى آنست كه جزوى ازو خون كه غذاى اعضا مىشود همراه باشد و فايده سوداى مختلط باشد مثل استخوان كه غذاى او سوداست و ديگر آنكه خون غليظ است خون را متانتى و غلظى بخشد تا عند الاغتذأ زود نگذرد تا اعضاى بهرهء خود از خون كما ينبغى تواند گرفت چه او بمثابه سريشم است كه كه خون را در موضع كه مىيابد امساك مىكند و فايدهء ديگر آنكه جزوى ازو از ممرّ طحال بر فم معده بريزد تا ميسّر بر شهوت غذا باشد زيرا كه طعم سودا حامض است و بحموضتى و ترشى كه دارد فم معده را عند الوصول لذعى و گزيدنى است و اين منبّه برجوع است و اين را در خارج مثالى هست و آن آنست كه اشخاص كه ايشان را شهوت غذا كم است اگر چيزى ترش مىخورند البته شهوت طعام پيدا مىشود سبب اينست و اللّه اعلم [ 5 ] مقاله در بيان اسباب و مراد باسباب اينجا محتاج‌اليهاست كه آن علل اربعه است كه مادى و صورى و فاعلى و غايتى باشد نه مراد اسباب امراض است زيرا كه هريك از اخلاط اربعه را در تكون خود احتياج بماده و صورت و فاعل و غايت هست و طبيب متدّرب را از دانستن علل و اسباب تكون اخلاط و سبب امراض ناگزير است تا بر تدبير و علاج و شارع على وجه البصيرت باشد در ايجاد اسباب و اعدامش على حسب الامكان و ببايد دانست كه معظم و افيد اخلاط در بدن خون‌ست .