محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

17

تحفه خانى ( فارسى )

زيرا كه غذائى اكثر بدن اوست اگرچه بعضى از اعضا مخصوص ببعض از اخلاط هستند مثل عظام كه سودا غذاى اوست مثل دماغ كه بلغم مخصوص او شده است اما فايده تغذيه خون بدن را بسيار است بر سبيل عموم است . و بصلاح او صلاح بدن است و بفساد او فساد بدنست و فساد او موجب امراض ردّيه مهلكه است و او را در وجود تكون خود اسباب و سبب مادى خون طبيعى غذاى صالح است بحسب كم و كيف و سبب صورى او نضج فاضل تام كبدى كه آن كيموست صالح صافيست و سبب فاعل او قوة منضجه است و آلت او درين نضج حرارتست و سبب غائى او تغذيه بدنست و سبب مادى صفراى طبيعى غذاى لطيف حار حريف يا شيرين و جرب و سبب صورى او نضج فاضل كامل و غير طبيعى را نضج مجاوز از حدّ افراط و سبب فاعلى صفرائى طبيعى حرارت معتدله و سبب فاعلى صفرائى غير طبيعى حرارت شديد و سبب غائى او آنچه مذكور در فائده وجود صفرا شد و سبب مادى بلغم طبيعى غذائى غليظ لزج بارد رطب است و سبب صورى او قصور نضج آنست بسبب حرارت قاصره و سبب فاعلى او حرارت قاصره در تاثير و علت غائى آنچه در فايده وجود او مبيّن شده و سبب مادى سوداى طبيعى خون غليظ يابس قوى الحرارت است و سبب صورى او ثقل‌تر است و سبب درين دو وجه مىتواند بود يا بسبب آنكه سيلان نمىكند زيرا كه غليظ است و يا بواسطه آنكه بتحليل نمىرود بسبب آنكه لزج است و غليظ و سبب فاعلى سوداى طبيعى حرارت معتدله است و سبب فاعلى سوداى غير طبيعى حرارت قويه است كه او را باحتراق رسانيده است و سبب غائى آنكه فايده در وجودش مذكور شد .