محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
392
تحفه خانى ( فارسى )
اينها بقئ است مفرده و مجموعه اگر قى بسكنجبين تنها حاصل نشود اختيار بايد كرد و اگر كافى باشد احتياج به اين مذكورات نيست و تليين طبيعت به آب فواكه و مطبوخ فواكه بايد كرد و يا شربت آلو و ترنجبين از هريك پانزده درم و يا شيرخشت پانزده درم بر وجهى كه رسم است نيمگرم بايد خوردن و بعد از آن تعديل و تبديل مزاج بربوب و قرصهاى بارده كه مناسب اين علت است بايد كرد مثل رب سيب و قرص طباشير كه مذكور شد اختيار سكنجبين سفرجل درين علت بغايت نافع است و بدين صفت بايد ساخت بهى ترش رسيده را از دانهء ريشم كه بر روى اوست پاك بايد كرد و پوست ازو نبايد دور كرد كه قبض و تقويت معده در پوست او بيشتر است و همچنان در هاون و يا در جوار سنگين و يا چوبين بايد كوفت و افشرده آب ازو بايد گرفت به مقدار دو نيم سير به وزن سمرقند و از سركه نيك چهار يك سمرقند و در پاتله پاكيزه به آتش آهسته جوشيده كف و درد ازو گرفته دو نيمه قند به وزن سمرقند كه صد و بست مثقال مىشود آميخته ديگر به آتش آهسته بايد جوشيد تا بقوام آميخته هر صباح ازين شربت پانزده درم كه ده مثقال مىشود با ده درم گلاب و قدرى آب كه مناسب باشد شربت كرده بايد خوردن و اين شربت هر علت كه در معده بسبب حرارت باشد بسيار نافع است و در غايت تقويت و جالينوس مبالغه درين باب مىكند و مىگويد ضمان بر من اگر چنانچه مبتلا بضعف معده كه سببش حرارت باشد نيك نشود و اما او درين شربت قدرى زنجبيل يا فلفل زياده كرده است و درين شربت اگر مزاج بسيار گرم نهباشد دو مثقال توان آميخت و الّا نبايد آميخت و خوردن شربت ( ميبه ) ساده ضعف معده كه از برودت باشد نيز بسيار نافع است و اجزاى او اينست آب افشرده بهى كه دانه بيرون كرده باشند و پوست او گرفته باشند