[ 155 ] مقاله در بيان ذات الرّيه كه عبارت از ورم كرم است كه شش را عارض مىشود و اين ورم حار خالى ازين نيست كه از ماده دمويست كه خونست و يا از ماده صفراويست و يا از ماده است كه از دماغ بشش ريخته است و اگر ماده ورم شدت درد است و ضربان در عضو وارم و شدت سرخى چشم و عطش و تشنگى بسيار و سرخى رخساره بواسطه تصاعد بخار و راحت يافتن از هواى سرد و نسيم سرد و خشكى زبان و نبض عظيم موجى و بسيارى زردى رنگ بول و اگر در اول روز معالج اطلاع يابد و در روز دوم و يا روز سيوم علاج فصد باسليق است و يا نحر البدن و گرفتن خون بسيار اگر چنانچه خون غليظ و تيره و سياه باشد و عليل بسيار ضعيف نباشد و اگر چنانچه خون صافى بيرون آيد زياده بر چهل درم خون نبايد گرفت و خوردن جلاب هر صباح از عناب و سپستان از هريك ده عدد و از بنفشه و نيلوفر از هريك چهار درم و قند سفيد ده درم مجموع ادويه غير قند در قدرى آب كه مناسب دوا باشد اول طبخ كرده به نيم آورده از كرپاس گذرانيده صافى ساخته قند آميخته نيم‌گرم بايد داد و ده درم ترنجبين صافى نيز درين جلاب بايد آميخت اگر طبيعت بسته باشد و غذا ماء الشعير كه درو از بنفشه سه درم و نيلوفر سه درم و عناب ده عدد و سپستان ده عدد جوشيده و باوجود اين ده درم شربت بنفشه نيز درين غذا بايد آميخت و اندك روغن بادام شيرين كه كهنه نباشد و مقدار روغن پش از ده درم باشد و كم از آن نيز نباشد و گاهى لعاب اسبغول لعاب دانه بهى و روغن بنفشه بادام از هريك ده درم باندكى قند سفيد آميخته بايد ليسيدن و تليين طبيعت در روز ششم يا هشتم بمطبوخ خفيف