محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
208
تحفه خانى ( فارسى )
و ماهى و كرفش اين مذكورات از اشيا مضر بدماغ است و سركه بوئيدن نافع دماغ حارست و خوردن و مبالغه در آن مضعف دماغ است . مسهل كه نافع از صداع صفراوى باشد صفت مسهل كه نافع از صداع صفراوى باشد و اسهال بر فق كند اجزاى آن پوست هليله زرد ده درم يا بيست درم بحسب قوت و ضعف نيمكوفته در سه رطل آب كه يك و نيم كاسه قياسا مىشود به آتش آهسته بايد جوشيد تا دو حصه آب رود و يك حصه بماند از كرپاس گذرانيده و صافى ساخته بيست درم قند سفيد با پانزده درم ترنجبين صافى آميخته بخورد و اگر صاحب صداع را سرفه باشد بايد كه در علاج شربت و جلاب او هليله و هرچه مثل هليله باشد در خشونت استعمال نكند و درين صورت شربت و جلاب مسهل ازين مطبوخ دهند بنفشه خشك پنج درم و نيلوفر چهار درم و عناب و سپستان از هريك بست عدد و تخم كاسنى سه درم و بيخ سوسن تراشيده نيمكوفته سه درم و آلوى شيرين بست عدد و تخم خبازى كه او را نان كلاغ مىنامند هفت درم مجموع ادويه در سه رطل آب كه يك و نيم كاسى مىشود به آتش آهسته مىبايد جوشيد تا نصف بماند از كرپاس گذرانيده صافى ساخته درو قند يا ترنجبين بست درم و فلوس خيارشنبر ده درم حل كرده و ديگر گذرانيده صافى ساخته نيمگرم بر نهار بايد اختيار كرد . حبّى كه مسهل و جاذب صفرا باشد حبّى كه مسهل و جاذب صفرا باشد از دماغ بىاذيت و اضرار اجزاى آن