محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

207

تحفه خانى ( فارسى )

و هر دو مىبايد يا برف سرد ساخته باشد و جالينوس در مضرت چيزها كه درد سر را زياده مىسازد گفته است كه رايحه صبر موجب ازدياد صداع است خصوصا كه شخصى كه مبتلا به آن باشد و گاهى صداع سبب خوردن شراب صرف حاصل مىشود اين صداع را صداعى بخارى مىنامند و سبب اين اجتماع فضلات شرابست در معده و صعود و تراقى بخارات آن بدماغ خصوصا كه دماغ شارب ضعيف و شراب كهنه باشد و علاج اين قسم از صداع نقص بقاياى اوست از معده بقى بسكنجبين و آب گرم و ماليدگى اطراف مثل دست و پا و گردن و يا شوبه با سبوس و آب گرم و تبريد دماغ بروغن گل و اندك سركه بطريق ماليدن و شربت سكنجبين ساده صادق الحموضه و شربت غوره و يا ريواج و حيله كه خواب آيد كه بهترين علاجها در تسكين صداع اينست و غذا از زرك و عدس مقشر و يا از سماق و يا غوره و اگر نحافت بدن باشد مثل مرغى از لحوم و يا گوشت خفيف گوسفند درين آبها مذكور پختن و از شوربايش خوردن مناسب است و جالينوس گفته است كه هركرا صداع عقب نوم حاصل شود مىبايد مبادرت باكل كند و البته چيزى نخورد و نيز گفته كه از اشياى مهيج صداع حارست مكث در حمام بسيار گرم است و مكث در آفتاب است و نشستن در پيش آتش است و مقارنه و مقاربه دخان است و مكث طويل در آن و خوردن سير و پياز و شهدانه و جرجير و حلبه و روائح منتنه و مثل قطران و روائح طيبه حاره مثل مشك و غاليه نيز در ادمغه حاره موجب و از اسباب صداع است و زعفران بالخاصيه مصدع است خوردن و بوئيدن او نيز اين هريك خاصيت دارد و لبنيات و روغنها