باب ثانى در امراض مختصه به اعضاى انسان و اين باب مشتمل بر مقالاتست [ 95 ] مقالهء اول در صداع و صداع وجع و المى است در اعضاى سر و مراد به اعضاى سر جدران اربع است و يا فوخ و قاعده و عظم قشر و جدران اربع عبارت از چهار ديوار گرد سرست و مقصود ازين تعين و تقيد اخراج رمد است كه آن الم و وجع چشم است و درد سر يا از سوء المزاج ساده است يا مادى و ماده كه خلط موجب مرض است منقسم مىشود بذو قوام و غير ذو قوام و ذو قوام منحصر در چهار قسم است خون و صفرا و بلغم و سودا و غير ذو قوام ريح كه با دست و مائيه كه آبست و سبب صداع يا ماده كه ذو قوام است كه حارست مثل خون و صفرا و يا بارد است مثل بلغم و سودا و سبب صداع دموى را علامت امتلا و پيرى عروق و رگهاى سر است و كشيده شدن آن و اين امتلا بر دو نوع مىباشد امتلاى بحسب اوعيه كه ظروف خون است كه از رگهاى مجوف مودع از براى سكون و حفظ خون است در رسانيدن بمواضع مقصود من عند اللّه و يا بحسب قوت است و علامت امتلا بحسب اوعيه سرخى بشره است و ثقل و سستى بدن و گرمى آن و كشيده شدن عروق و ثقل و تمدد چشم و ظهور رگها و بسيارى تمطّى كه او دست كشيدن است از براى دفع ثقل از خود بىاختيار و تثاؤب كه دهن باز كردنست بدفع ثقل و تمطّى