شمال كه اطلاق او بر بادى كه از جانب شمال مىوزد نيز مىگذرد و اين نسيم موجب شدت و استوارى و مقوى بدنست و رياح سيلانات مواد ظاهره است و مسدد مسام و مقوى هضم است و عاقل بطن و مدر بول و اين ريح افضل رياح است باعتبار اكثريت منافع اگرچه مضرت او از جهت تسديد مسام است و ايجاب نزلات و زكام و اوجاج و اعصاب و اعضاى عصبانى مثل مثانه و رحم و ريح جنوب كه مراد به آن ريح جنوبست مرخى قوى است و مفتح مسام و مثور اخلاط و مثقل حواس و اين ريح مفسد قروح نيز هست زيرا كه مرطب است و مورث حميات عفنيست چه عفونت از تاثير حرارت غربى و شئ رطب حاصل مىشود و چون اسباب مهيّا باشد تعفن قريب الحضور است و ديگر صباست كه مراد به آن ريح صباست و آن نسيميست كه از جانب مشرق مىوزد و آن قريب باعتدال است و بهترش آنست كه هبوبش در اول نهار باشد بوقت بهار و تابستان و دبور كه عبارت از نسيم جانب غربست نزديك بصباست در جودت و بهترش آنست كه هبوبش آخر بهار باشد و صبا از دبور است [ 51 ] مقاله در بيان حركت و سكوت ببايد دانست كه حركت موجب سخونت است بس ما دام كه مبالغه به حد افراط نباشد هرگاه كه مجاور به حد افراط باشد تحليل بافراط است و اين موجب تبريد زيرا كه تحليل در رطوبت غريزى مىشود و اين مستلزم تحليل در حرارت غريزيست زيرا كه نقصان در محل مستلزم نقصان در حال است و سكون بافراط موجب استيلاى برد است زيرا كه موجب انتعاش و حرارت غريزى مفقود است كه آن حركتست و مرطب است زيرا كه حرارت غريزى كه محلل رطوباتيست مختص است و حركت شديده را