كه بحسب فصول است به غير بهار و تابستان و سرما و زمستان و فصول نزد اطبا و غير فصول چنين است زيرا كه طبيب از ربيع زمانى مىخواهد كه درو نشو و نماى نبات و اشجار و در آن زمان در بلاد معتدله احتياج بدثار بيشترى نيست و احتياج ترويح معتد به نيز نيست و بخريف زمانى مقابل ربيعست مىخواهد و بصيف جميع زمان حار مىخواهد و بشتا جميع زمان بارد مىخواهد پس در آن جميع زمان معتدل در حرارت و برودت و رطوبت و يبوست « 1 » مىخواهد و مزاج صيف حار يابس است و مزاج خريف بارد يابس است و مزاج شتا بارد رطب است و هر فصل از فصول ستّه موافق مزاج صحى كيست كه آن فصل مناسب مزاج اوست و مخالف آن كس است كه سوى مزاج مناسب آن فصل دارد مثلا كسى از تابستان موافق « 2 » صحى افتاده است و اين فصل موافق مزاج اوست و كسى را سوى مزاج « 3 » بواسطه كثرت بلغم است و بدين سبب مبتلا به مرض افليج و يا رعشه است و فصل زمستان مخالف سوى مزاج صاحب افليج است پس چنين شود كه هر فصل موافق مرضى مىباشد و مزيل مرضى زيرا كه امراضى كه حدوث آن بواسطه رطوبات و بلغمهاست فصل تابستان موجب تحليل آن مواد است . و ازاله آن مرض مىكند و امراضى كه حدوث آن در تابستان است فصل زمستان موجب تسكين مواد است و على هذا القياس و بهتر فصول آنست كه وارد بر واجب خود باشد مراد آنست كه جارى بر مقتضاى خود باشد يعنى فصل زمستان مقتضى برد است و مىبايد كه سرد گذرد و على هذا القياس و هواى متصف بجودت آنست كه پاك از مخالط ابخره و ادخنه باشد كه مانع از كشف آسمان نشود مگر درحالىكه فساد عام عارض هوا باشد و هوا نقى صافى است كه

--> ( 1 ) ن - ربيع توان گفت و على هذا . ( 2 ) ن - مزاج . ( 3 ) ن - در زمان .