محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
110
تحفه خانى ( فارسى )
اعضاى رئيسه نكند و اگر حار باشد موجب ذوبان اعضا نيز نشود و محموم و صاحب تفرق اتصال و ورم را حمام مجوز نيست هريك ازينها را سببى هست صاحب حميات به جهت آنكه اگر حميات عفنى باشد ازدياد در عفونت مىشود و تفرق اتصال را به جهت آنكه مقصود در معالجه تفرق اتصال برهم آمدن و مندمل شدن عضو متفرق است و حمام موجب ارخا و سبب عدم اتصال و اندمال اوست و صاحب ورم را از دو جهت يكى ارخاى عضو دارم و ريختن مواد و ديگر زيادتى عفونت عضو دارم و حمام مسخن و مبرد و مرطب و مبين و نافع و ضار همه هست اما هركدام باعتبارى زيرا كه هرگاه مكث طويل درو واقع شود اول مسخن است و بواسطه طول مكث تحليل بسيار مىشود بعد از آن مبرد باشد و چون رطوبات بتحليل رود يبوست حاصل مىشود و چون استعمال آب بسيار كند و مكث بسيار واقع نشود مرطب باشد و نفع و ضرر ازو على هذا القياس ابدان كه در انتفاع و تضرر مختلف است و حمام همچنانچه منافع دارد مضار نيز دارد و از منافع او آوردن خوابست پس كسى را كه بىخوابيست مناسب باشد و ديگر تفتيح و جلاء و تحليل و انضاج و جذب غذا به ظاهر بدن و حبس اسهال و ازاله اعيا و مضار او تضعيف قلبست اگر افراط درو شود يا مكث طويل واقع شود و حدوث غشى و تحريك مواد ساكنه و مهيا ساختن مواد و رطوبات از جهت عفونت و اما بجانب اعضاى ضعيفه و اين سبب حدوث اورام در اعضاى ظاهره و باطنه است .