عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
190
رساله افيونيه ( فارسى )
تركيبات و اصطلاحات دشوار آب صبى : پيشاب و ادرار طفل را گويند كه خواصّ درمانى داشته است . آب فاتر : آب نيمه گرم . ابخره مظلمه : بخارهاى غليظ . ابخرهء غليظ و كدر به وجود آمده . ابريشم خام : مراد از او پيله است كه كرم ابريشم او را سوراخ نكرده بيرون نيامده باشد ، چه سوراخ كرده او را قر نامند و آنچه در آب پخته نخ از او كشيده باشند از قسم ابريشم خام نيست . ( تحفهء حكيم ، ص 11 ) ابطال حس : از بين رفتن حس . احداث نفخ : پيدايش نفخ و برآمدگى شكم . اخراج جنين : عمل زايمان و خارج شدن طفل از زهدان ( رحم ) مادر . اخلاط ردّيه : خلطهاى تباه شده در بدن . ادرار بول : پيشاب ، خارج شدن بول از مثانه . ادرار طمث : خونريزى در عادتهاى ماهيانه . ادهان حارّه : ج دهن و دهنه ، روغنهاى حار و گرم . ادويهء معدنيّه : منظور از داروهاى كانى و معدنى داروهايى است كه از معادن ( كانها ) و ديگر منابع موجود در طبيعت به دست مىآيند مانند انواع سنگها و جواهرات . سابقهء استفاده از كانىها در ايران به سالهاى بسيار كهن مىرسد . چرا كه اكثر مواد معدنى كه در منابع داروشناسى از آنها ياد گرديده نامهايى ايرانى دارند . مانند زاك ، بوره ، زرنيك ، شنگرف ، فيروزه ، بلور ، كهربا ، شبه ، بنفش ، پادزهر ، سپيداب و . . . ( كانىشناسى در ايران قديم ، مقدّمه ص 19 ) ادويه سميّه : داروهاى مسموم و زهرآلود . ادويه قتّاله : داروهاى كشنده و مهلك . ارباب اعمال شاقّه : آنان كه كارهاى سنگين بر عهده دارند . ازالهء اوجاع : بر طرف كردن دردها . اصحاب دير : ديرنشينان ، ترسايان ، مسيحيان . اضعاف فكر : ضعيف كردن و اختلال در تفكر و انديشه . اضعاف هضم : اختلال در گوارش و دير هضم شدن اغذيه .