عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
168
رساله افيونيه ( فارسى )
طريق ساختن او آن است كه يك شربت او را كه پنج مثقال تا ده مثقال باشد در هشتاد مثقال آب بجوشانند « 1 » تا سى مثقال بماند صاف سازند و گرم بياشامند . سرد آن به غايت بد بود و فاتر آن نيز خوب نيست . به دل ضرر كلّى رساند و خفقان را مولّد است . اصلاح آن به دواء المشك و نبات و امثال آن كنند يا زعفران داخل طبيخ او كنند و قبل از آنكه سرد شود آن را صاف سازند تا اثفال قوّت آن نكند و ثفل آن را در ميان آن نگذارند و بسيار نجوشانند و طبيخ او كه به طبخ ، غليظ شده باشد مضر است و تكرار خوردن آن خوب نيست هر روز به يك دفعه اكتفا بايد كرد و شرب آن غبا احمد است و از قبيل افيونيّات اعتياد ندارد و به ناشتا خوردن بهتر است و اكثر بالاى طعام خورند كه از تعطيش آن انديشه داشته باشند و بر بالاى آن چيزى دگر نخورند و اگر آن قدر زمان بگذارند كه طبع طالب آن شود اولى است . اين كلامى است كه حقير ايراد كرده بىاستعانت به كتابى يا استماع از احدى از ظهر خاطر نوشته شد و اللّه اعلم . عرق سكاو از عرق خمر و لاى خمر بسيار احدّ است ، قليل آن كيفيّت عظيم مىكند در هضم طعامهاى غليظ و جلاى معده و تنقيهء آن از اخلاط بسيار نافع است . در آن موضع از عسل نبيذى مىسازند كه بعضى مىكند و آن كيفيّت بسيار مىدهد و اين عرق زياده از كيفيّت آن كيفيّتى دارد چنانچه از چيزها كه اينجا مستعمل است چيزى نظير آن نيست كه در آن مرتبه جلا داشته باشد . از بعضى مردم شنيدم كه آنجا دانهاى است مثل گندم از آن بوره مىگيرند و اين عرق آن دانه است و مرا بعيد مىنمايد كه چيزى به اين حدّت از چنان دانه حاصل شود پس حال آن منفعت كه از خمر و عرق آن توقّع مىتوان كرد از اين عرق در زمان ترك عادت مىتوان يافت و چون هر دو حراماند و استعمال هر دو به حسب شرع منهى ، ارتكاب آنچه به تجربه رسيده اولى است از آنچه تجربه نشده باشد با آنكه هيچچيز از ذى حرمت در آن شفا نيست و طريق ترك منحصر نيز به آنها نيست .
--> ( 1 ) . از اينجا تا آخر كتاب در نسخهء الف نبود كه از نسخهء آ و ل جايگزين شد .