عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

12

رساله افيونيه ( فارسى )

نور اللّه در رسالهء خود دربارهء ريشهء چينى آورده است : « به نظر عماد الدّين هم رسيد » كه مبيّن اين است كه هر دو هم‌دوره بوده‌اند . علاء نور اللّه گفته است كه موضوع ريشهء چينى را وى براى اوّلين بار در سال 1540 م مورد بررسى قرار داده است « 1 » . و بالاخره عماد الدّين هم گفته كه مقالهء مربوط به آتشك را در سال 1569 نوشته است . پس به اين ترتيب او در بيش از نيمى از قرن شانزدهم ميلادى مصادف با قرن دهم هجرى قمرى زندگى مىكرده است « 2 » . آنچه اين نظريّه را مستند مىسازد صفحهء آخر رسالهء عماد الدّين دربارهء بيمارى آتشك است كه آن را در اواخر عمر خود نگاشته است ، « تحرير اين كتاب به خط عليرضا بن حسن بن مسعود طبيب كه برادرزادهء مؤلّف است در آخرين روز جمادى الاوّل سال 984 ه . ق به پايان رسيد . تاريخ اختتام تأليف كتاب به دست استاد ابن مسعود بن محمود يعنى محمود طبيب - كه خداوند تا پايان عمر سلامتش بدارد و عمرش را تا دنيا دنياست پايدار بدارد - دوّمين پنجشنبه ربيع الاوّل 977 ه . ق است « 3 » . » و از آن رو اشاره به آن شده كه اين رساله در سالهاى آخر عمر عماد الدّين نگاشته شده است كه در همان رساله قيد كرده است كه پس از مسافرت به مشهد و « فتورى كه در قدرت خود احساس كردم » رسالهء مزبور را نوشتم « 4 » . در مورد محلّ تولّد او اطّلاعاتى مستند كشف نشده است . فقط در سه مورد اشاره‌اى به اقامتش در شهر مشهد شده است كه از اين قرار مىباشد كه سيريل الگود در كتاب طب در دورهء صفويّه به آن اشاره كرده است . در بخشى كه از كتاب طبّ يوسفى كه شامل رباعيّاتى از يوسف بن محمود در طب و پزشكى ياد مىكند دربارهء نويسندهء اين كتاب مىگويد : « جالب است به اين نكته اشاره كنيم كه در آن ايّام در مشهد يعنى نزديك‌ترين شهر به هرات عماد الدّين طبيب زندگى مىكرد كه متخصّص درمان بيمارى سيفليس از راه به كار بردن جيوه بود « 5 » . » در جايى ديگر در مورد ابو الفتح گيلانى آورده است : « هر چهار پسر ابو الفتح گيلانى به طرف هند فرار كردند و در سال 981 ه ق به دهلى رسيدند و ابو الفتح كه احتمالا در مشهد نزد

--> ( 1 ) همان منبع . ( 2 ) تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 429 . ( 3 ) همان منبع ، ص 429 . ( 4 ) همان منبع . ( 5 ) الگود ، سيريل ، طب در دوره صفويّه ، ص 137 .