عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

11

رساله افيونيه ( فارسى )

مقدّمهء مصححان عماد الدّين محمود طبيب عماد الدّين محمود بن مسعود بن محمود پزشك ، استاد و نويسندهء قرن 10 ه . ق در حدود سال 1515 م « 1 » چشم به جهان گشود . او از پزشكان صاحب نامى بوده كه هم زمان با حكومت دولت صفويّه در ايران مىزيسته است . تاريخ تولّد و مرگ او را فقط مىتوان از روى نوشته‌هاى اصحاب تراجم و نويسندگان ديگر تخمين زد . خاورشناسان و مستشرقين نيز با تأمّل و تدبّر در اين اشارات و انگاره‌ها و نيز از آثار خود او شرح حالى از وى را نقل كرده‌اند كه اكثرا مورد نظر نگارنده بوده است . ميرزا قاضى ابن كاشف الدّين حموى ، صاحب تأليفاتى در طب است ، از آن جمله دربارهء بيخ چينى رساله‌اى دارد . ميرزا قاضى نزد عماد الدّين تلمّذ كرده و در رسالهء خود دربارهء زهر مهره اذعان داشته كه نزد عماد الدّين تحصيل كرده است و با نگاهى به زندگى حموى درمىيابيم كه در سال 1664 م وفات يافته است « 2 » . از ديگر استنتاجاتى كه مىتوان ذكر كرد نكته‌اى در باب معاصر و هم دوره بودن عماد الدّين و علاء نور اللّه معروف به حكيم علاء مىباشد كه از اطبّاى دربار شاه طهماسب و تقريبا هم دورهء با علاء الدّين بوده است . حكيم علاء در رسالهء خود راجع به بيخ چينى از عماد الدّين و رسالهء چوب چينى او ياد كرده است و نيز شايان ذكر است كه رسالهء چوب چينى عماد الديّن به مراتب مفصّل‌تر و جامع‌تر از رسالهء چوب چينى علاء نور اللّه مىباشد . عماد الدّين در مقالهء مربوط به ريشهء چينى بارها و بارها نظريّات علاء نور اللّه را دربارهء اين گياه نقل كرده و خود

--> ( 1 ) الگود ، سيريل ، تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 429 . ( 2 ) الگود ، سيريل ، تاريخ پزشكى ايران از دوره باستان تا سال 1934 ، ص 544 .