عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

شناسنامه 5

آتشك ( فارسى )

5 . رساله مذكور همراه رساله افيونيه از همين حكيم در كتابخانه حضرت آيت الله بروجردى نجف اشرف ( بنقل مرحوم آقا شيخ آقا بزرگ تهرانى صاحب الذريعه الى تصانيف الشيعه ) 14 6 . رساله افيونيه در مورد ترياك و اعتياد به آن ، موجود در كتابخانه حضرت آيت الله بروجردى ( ره ) در نجف اشرف ( بنقل الذريعه ) 15 7 . كتاب تشريح 8 . رساله مفرح ياقوتى موجود كتابخانه مركزى دانشگاه تهران 16 9 . رساله‌اى در موضوع آطريلال در كتابخانه ملى پاريس 17 10 . رساله‌اى در مورد جدوار 18 براى درمان آتشك 19 11 . رساله آتشك ( كتاب حاضر ) 12 . آثار متفرقه از جمله رساله كيفيت اعمالى كه در نوروز بحسب سنت و طب بايد به عمل آورد 20 . اين رساله در مجموعه‌اى كه با عنوان حجله العرايس كه در سال 1008 توسط سالك الدين محمد بن مالك الدين مؤيد الحموى الشيرازى نگارش يافته نقل شده است 21 13 . در مجموعه نسخ خطى كتابخانه مجلس شوراى اسلامى 22 از حكيم عماد الدين آثار زير وجود دارد : . رساله در سموم . پاد زهر 23 . آتشك . افيونيه . بيخ چينى . جمل و جوامع و اما درباره كتاب آتشك كتاب حاضر كه از روى نسخه خطى موجود در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى تهيه و تكثير شده است يكى از آثار معروف و مهم حكيم عماد الدين است . سيريل الگود كتاب مذكور را كه در سال 977 هجرى قمرى ( 1569 ميلادى ) نگاشته شده نخستين رساله مستقلى درباره بيمارى سيفليس به زبان فارسى مىداند 24 كه حاوى اطلاعات جالبى درباره اين بيمارى بخصوص طرق سرابت آن است . از سويى ديگر براى يك پژوهشگر ب طرف مىتواند منبع خوبى براى ريشه يا بى و سابقه تايخى شيوع اين بيمارى كه احتمالا رهاورد هيأت‌هاى اعزامى از اروپا به دربار صفوى است باشد 25 و شايد پسوند افرنجى ( فرنگى ) به دنبال نام فارسى اين بيمارى شاهدى بر هوشيارى اهل علم و مردم ما در قرون گذشته باشد 26 گو اينكه برخى از نويسندگان غربى از اين پسوند عصبانى شده و سخنانى به گزافه گفته‌اند 27 . در اين كتاب شيوه‌هاى درمانى متداول و نحوه استفاده از جيوه و تركيبات آن ( علىرغم سميت شدرد و آگاهى پزشكان قديم از اين موضوع ) مورد بحث قرار گرفته و نهايتا اميد مىرود ملاحظه اين كتاب براى نسل فرهيخته و پژوهشگر صرفنظر از آگاهى به پيشينه علمى و ارزش ميراث پزشكى كشور و اعتماد بنفس برخاسته از آن ، زمينه‌اى براى تحقيق و تتبع تاريخى و حتى شايد پزشكى متناسب با زمان ما باشد .