نگاهى كوتاه به حيات و آثار عماد الدين محمود بن مسعود بن محمود شيرازى بسمه‌تعالى يكى از پزشكان دانشمند و مؤلفين پركار كتب طبى در قرن دهم هجرى و معاصر دوران سلطنت شاه طهماسب صفوى ، حكيم عماد الدين محمد بن مسعود است 1 كه شهرت فراوان و مقام علمى شامخ در پزشكى دارد 2 و از او آثار ارزشمندى در زمينه پزشكى باقى مانده است . پدر او نيز چشم پزشك و صاحب تأليفى در مورد بيماريهاى چشم بوده است 3 كه بنا به نقل سيريل الگود 4 كتاب مذكور را سالها بعد ، شاه عباس هنگامى كه از اصفهان براى تحكيم تسلط حكومت ، به تبريز لشكركشى مىكرد همراه خود برده است . عماد الدين پس از اتمام تحصيلات پزشكى خود به شيروان رفته و نزد حاكم آن ديار عبد الله خان استاجلو مشغول خدمت شده است . مدتى بعد به دستور شاه طهماسب به عنوان پزشك بيمارستانى كه پيش از آن زمان ، در جوار آستان قدس رضوى ( ع ) براى ارائه خدمات درمانى به زائران و مجاوران آستان ملكوتى حضرت ثامن الحجج ( ع ) تأسيس شده بود اعزام گرديده و در همين فرصت آثارى از جمله كتاب آتشك را كه مورد بحث ماست تأليف نموده است . اگرچه تاريخ دقيق زندگى و وفات وى مشخص نيست 6 اما نگاهى به آثار وى و زمان تأليف آنها حاكى از عمر طولانى وى لااقل تا دهه‌هاى اول قرن 11 هجرى است . وى با برخى از پزشكان و داروسازان عصر خود ارتباط علمى داشته است چنان كه به عنوان مثال داروشناسى بنام علاء الدين در اثر خود ( ( رساله چوب چينى ) ) از حكيم عماد الدين و كتاب وى نام مىبرد ، عماد الدين نيز از داروشناس مورد اشاره در آثار خود نام برده است . 7 عماد الدين از كتاب خلاصه التجارب اثر گرانقدر و ماندگار نابغه پزشكى بالينى و تجربى بهاء الدوله رازى 8 استفاده‌هاى فراوانى كرده است اگرچه انتقاداتى نيز بر آن دانشمند كم نظير وارد كرده است 9 . بهر حال باز شناسى مقام علمى عماد الدين مجال ديگرى مىطلبد تا با تحليل نظرات و نوآوريهاى وى و مقايسه آن با نظرات شخصيت‌هاى علمى متقدم ارزيابى مناسبى از حيات علمى او ، ميسر گردد لذا با صرفنظر كردن از اين مهم ، فعلًا تنها به معرفى آثار بجا مانده و در دسترس او مبادرت مىگردد . متأسفانه همانند بسيارى از دانشمندان پيشين ، قسمت عمده آثار بجا مانده از او بايد در كتابخانه‌هاى خارج كشور جستجو نمود و آرزو كرد كه با يك عزم ملى و همت مسئولانه و بكارگيرى امكانات فرهنگى و تبادلات بين المللى روزى نه چندان دور ، لااقل تصويرى از آثار بغارت رفته علمى كشور را در كتابخانه‌هاى داخل بتوان يافت . آثار مورد اشاره عبارتند از : 1 . ينبوع در 436 صفحه ، موجود در كتابخانه ملى پاريس شامل مباحثى در مبانى و اصول پزشكى و ادويه مفرده و ادويه مركبه ( قرابادين ) 10 2 . رساله‌اى در سته ضروريه موجود موجود در كتابخانه آستان قدس رضوى 11 3 . رساله‌اى در بيان خواص و منفعت چوب چينى 12 4 . رساله قلع آثار در دفع كردن هر رنگ از جامه و كاغذ و غيره در 53 باب و چهل و چهار صفحه در كتابخانه ملى پاريس 13