قابض بود جهت سدّه جگر و گرده و عرق النسا مقدار سه درم مستعمل بود و مضر بود به شش و مصلح وى عسل بود و بدل آن تخم حماض بستانى و چون بياشامند نفث دم كه از سينه بود قطع كند و فضول كه از شكم روانه بود اسحق گويد طبيعت وى گرم و خشك است بزر الحماض حب الترشا گويند و بپارسى تخم ترشه گويند و بشيرازى ترشينك و بهترين وى آنست كه فربه بود و بسرخى زند طبيعت آن سرد و خشك است و بغايت قابض بود مرهء صفرا بنشاند و روده پاك كند و شكم ببندد و اسهال قطع كند و مضر بود بگرده و مصلح وى قند بود در خواص آورده‌اند كه تخم حماض چون در خرقه ببندد و زن بر بازوى چپ بندد ما دام كه با خود دارد آبستن نشود هرچند جماع دهد بزر الكتان بپارسى بزرك خوانند بهترين وى آنست كه تازه و فربه بود طبيعت وى گرم بود در اول و معتدل بود در گرمى و سردى و خشك است در اول منضج ريشها و ورمها بود خواه گرم خواه سرد اندرون و بيرون و كلف و برص را نافع بود و دخان وى زكام را سودمند بود چون بريان كنند شكم ببندد و اگر خام بياشامند شكم براند و مقدار سه درم مستعمل بود و ادرار بول كند و اگر بپزند و زن در آب آن نشيند ورم رحم را تحليل دهد ليكن معده را زيان دارد و دشوار هضم شود و غذا اندك دهد و مصلح وى گلنگبين بود يا عسل و بدل آن عصارهء باقلا و گويند حلبه بود و در خواص گفته‌اند كه چون با موم و عسل بر برص ناخن ضماد كنند ببرد و چون بخورند منى زيادت كند و درد سينه را نافع بود بزر النمام بپارسى تخم سيسنبر گويند بهترين وى بستانى بود سياه و طبيعت وى گرم و خشك است حيض براند و زائيدن سهل كند مقدار سه درم مستعمل بود و جهت باد كه در شكم بود نافع بود و جهت فواق كه از امتلا بود سودمند بود بغايت اما مضر بود به شش و مصلح وى كثيرا بود و بدل وى تخم نعنع و تخم بالنكو مساوى بزر الهليون بپارسى تخم مارچوبه گويند و بهترين وى بستانى بود و طبيعت وى گرم و تر است در دوم منى را زيادت كند و شهوت جماع برانگيزاند و مفتح سده بود و شير زيادت كند و مقدار دو درم مستعمل بود و مضر بود بسر و مصلح آن عسل است عسر البول را نافع بود و عرق النسا و قولنج بلغمى و ريحى و گزندگى رتيلا را سودمند بود بزر العصفر قرطم است و گفته شود بزر الراسن و آن حبت الراسن است و آن دو نوع است و در راسن گفته شود بزر الكشوث بپارسى تخم كشوث خوانند و بسريانى دينار و شكوثا نيز گويند طبيعت آن معتدل است در گرمى و سردى و خشك است سدّه جگر بگشايد و سپرز معده را پاك كند و خلطهاى عفن از عروق بيرون آورد و تبهاى مركب و مرهء صفرا را نافع بود و چون با سركه بياشامند فواق ساكن كند و خون شكم ببندد و قوت معده بدهد و بول و حيض براند و سيلان رحم را نافع بود و