علي بن حسين انصارى شيرازى

250

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بضم شين و سكون حا و ضم را و سكون واو و را در آخر لغت عربيست و بتركى قراطارخ و باصفهانى غوغار و بمازندرانى توكاور نامند در ماهيت آن اختلاف است اكثرى گفته‌اند طايرى است سياه بجثه قمرى و منقار و پاهاى دراز و زرد مايل بسرخى . . . شحم نيكوترين پيه آن بود كه از حيوان فربه و مستكمل گيرند طبيعت آن گرم بود و تر و مختلف بود باختلاف حيوان كه از وى گيرند و ترى وى كمتر از سمين بود از بهر آنكه بگدازند زودتر از وى بسته شود و گويند خشك است سودمند بود جهت خشونت حلق ليكن مرخى و مغثى و مدخن بود و دفع مضرت وى به ليمو يا نمك كنند زنجبيل و راسن محلل شحم البط گرم‌تر از پيه مرغ بود بغايت لطيف بود چون بموم روغن سازند و بر روى مالند جلا دهد شحم الدجاج گرمى وى كمتر از پيه بط بود و از آن خروس ميانه بود و پيه مرغ خشونت زبان و درد رحم را نافع بود شحم الاوز داء الثعلب را سودمند بود و شقاق لب و روى را نافع بود شحم الارض صاحب منهاج گويد قطن است و گفته شود و صاحب جامع گويد خراطين بود و مؤلف گويد خراطين را امعاء الارض خوانند و گفته شد شحم الفيل گرم بود چون بر خود مالند گزندگان بگريزند شحم الايل بغايت گرم بود تشنج را سودمند بود و چون لطوخ كنند گزندگان بگريزند شحم الاسد گرمترين شحمها بود ترى وى گرمتر بود و خشكى زياده و بقوت‌تر و جهت تحليل اورام غليظ و صلب سودمند بود شحم الحمار نافع بود جهت اثرها كه در پوست بود و سوختگى آتش شحم الحمار الوحشى با روغن قسط جهت درد پشت نافع بود چون از باد بود