علي بن حسين انصارى شيرازى

240

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

سواد الهند نوعى از سليخه بود و آن را سليخة السواد خوانند و از ادويهء ترياق بود و گفته شود سولان شيخ الرئيس گويد كه دوائى رومى بود گرم و خشك است تا چهارم چون يك حبه از وى با آب سلق سعوط كنند لقوه را نافع بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : سولان بفتح سين و سكون واو و فتح لام لغت يونانيست و آن بيخى است سرخرنگ كرم و از سقالبه و روم خيزد سوادات مرغى است كه بپارسى داربر گويند و به شيرازى دارتمك طبيعت آن گرم و خشك بود باه را زيادت كند و مضر بود بدماغ و در گوشت وى حدتى بود از بهر آنكه حشرات مىخورد و بوى بد دارد و بد بود خاصه چون لاغر بود سورج نوعى از كف دريا بود در موضعها كه سنگ بود نزديك دريا متولد شود و در قوت مانند نمك بود و مانند زهرة الملح و لطيف‌تر از نمك بود بسيارى و ملطف و محلل بود سويق الشعير بپارسى پست‌جو گويند و نيكوترين آن بود كه معتدل بريان كرده باشند و نخالهء وى اندك بود و وى سرد و تر از گندم بود به بسيارى شكم ببندد و چون با آب انارين بسرشند يا سفوف كنند همچنان ترى معده را خشك گرداند و قى صفراوى بازدارد و درد سر را سودمند بود و غثيان ساكن كند و قوت معده بدهد و اگر از وى حسو يا عصيده بسازند با قدرى شيرينى و اطفال را از آن غذا دهند بدن ايشان فربه گرداند و وى مولد نفخ بود و مصلح وى قند است سويق الحنطه نيكوترين آن بود كه معتدل بريان كرده باشند و طبيعت آن گرم و خشك بود در اول و گويند نرم است چون نقبع كنند طبيعت وى سرد گردد و چون بياشامند حرارت بنشاند و ترى پيدا كند در بدن و ديرتر از معده بگذرد و كثير النفخ باشد و اولى آن بود كه به آب گرم بشويند و قند اضافه كنند سويق النبق پست‌كنار گويند كه معده را سود دهد و شكم ببندد سويق التفاح قى و غثيان صفراوى بازدارد و معده را قوت دهد و شكم ببندد و تشنگى بنشاند سويق القرع طبع را نرم دارد و سرفه را نافع بود و سخت نكند طبيعت را و سينه را نافع بود كه ملول بود از گرمى