علي بن حسين انصارى شيرازى

201

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

زبل الذيب بهترين سرگين گرگ آن بود كه از خار گيرند و سفيد بود و در وى استخوان و موى بود و قولنج را نافع بود خاصه چون آن گرگ استخوان خورده باشد و اگر نزديك خاصره بياويزند بريسمانى كه از پشم كبش بود و بعضى از وى گرگ خورده باشد نيكوتر بود اين مرض را زبل الزرارير سرگين ساريها بهترين آن بود كه از زرايرى گيرند كه برنج خورده باشد قوبا و بهق و كلف را نافع بود زبل العصافير سرگين گنجشك پاك‌كننده و زايل‌كننده كلف از روى بود و چون بلعاب دهن بسرشند و بر ثاليل طلا كنند زايل كند و ثاليل را به شيرازى ككمك خوانند زبل الرخمه سرگين كركس مردارخوار چون دود كنند در شيب زن بچه بيندازد و چون با زيت بياميزند و در گوش چكانند گرانى گوش زايل كند زبل الحمام سرگين كبوتر گرمتر از همه سرگينها بود و سودمند بود هر مرضى سرد را كه بود و با آرد جو چون بياميزند محلل بود و چون با سركه بياميزند خنازير را سودمند بود خاصه چون بذر كتان كوفته با وى اضافه كنند و چون با عسل و بذر كتان خلط كنند ورمهاى صلب منفجر گرداند و خشك ريشه كه حادث شود از آتش پارسى و چون با زيت بياميزند سوختگى آتش را سود دهد اما سرگين كبوتر كه در خانها دارند بغايت گرم بود و سرگين صحرايى و كوهى حدت وى سخت‌تر بود و سرگين كبوتر در بيشتر مرضها مستعمل كنند خاصه چون با تخم حرف كوفته يا خردل بياميزند و مستعمل كنند در مرضهاى سرد كه احتياج بسخونت بود و قوبا و درد مفاصل و سعفه و درد شكم و درد گرده نافع بود و چون با آرد جو بياميزند و در آب بپزند و با سركه و عسل خلط كنند و ضماد كند بر دنبل و خنازير و ورمهاى صلب بگدازاند و بصلاح آورد و چون با آرد جو بياميزند و به آب بپزند و اندك قطران اضافه كنند و باهم سحق كنند تا مانند مرهم گردد و بر برص نهند بكتان پاره و سه روز رها كنند بعد از آن بردارند و ديگرباره تازه بنهند نافع بود و چندان اين عمل بكنند كه زايل گردد و اگر باب بپزند و كسى را كه عسر البول بود در آن نشيند بغايت نافع بود و جهت درد شقيقه طلا كنند نافع بود و چون با سركه بر مستسقى طلا كنند سود دهد و همچنين بود اگر با سكنجبين بياشامند و سرگين كبوتر سرخ چون دو درم از وى با سه درم دارچينى بياشامند سنگ گرده بريزاند و چون بسوزانند در خرقهء كتان تا مانند خاكستر شود و با زيت بياميزند و بر سوختگى آتش طلا كنند نافع بود و گويند سرگين كبوتر كه بذر كتان خورده باشد سنگ گرده بريزاند و مجرب است و سرگين كبوتر در حقنه قولنج را نافع بود زبل الفرس سرگين اسب همان عمل كند كه سرگين خر مىكند زبل الفيل چون زن به پشم پاره به خود برگيرد هرگز آبستن نشود و اگر بخور كند صاحب تب كهن نافع بود