علي بن حسين انصارى شيرازى
186
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
رانا بيونانى رمان است و گفته شود حكيم مومن در تحفه رانا را رمان حلو مىداند ربيثا مولف گويد ماهى كوچك است كه از طرف هرمز مىآورند و در گرمسير آن را ماهى دشنه گويند و از وى ماهيابه سازند و همچنان خشك نيز خورند و طبيعت وى گرمتر از اربيان بود و مهيج باه بود و معده را نيكو بود و ليكن تشنكى آورد و مصلح وى كاهو بود در مخزن الادويه مىنويسد : بفتح را و كسر با و سكون يا و فتح ثا نوعى ماهى كوچك است و در گرمسير از آن ماهيابه مىسازند و آن را ماهى دشنه موتو نيز نامند بنابراين تعريف اين همان ماهى معروف است كه در لار مخصوصا از ادويههاى مختلف و گذاشتن تابستان در آفتاب و تعفين آن غذاى مطبوع خود يعنى ماهيابه مىسازند ( مصحح ) ربرق عنب الثعلب است و گفته شود رب السوس عصارهء سوس است و در باب عين گفته شد ربل نوعى از افسنتين است ليكن كوهى بود و گفته شد رته بندق هندى است و گفته شد رتيلا حيوانى است مانند عنكبوت و در يزد و آن نواحى بسيار بود و آن را خايهگيرك و بپارسى دمله و بتركى پايى گويند و از جمله گزندگان زهردار بود و لون وى زرد بود و نباتى هست كه بيونانى آن را فالحين خوانند و نافع بود بگزندگى رتيلا و آن نبات را هم رتيلا خوانند و درفا گفته شود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : به فارسى انجورك و دلسه و خايهگيرك و خايهگزك و بتركى پاى و بهندى مكرى و بزرگ آن را بدمكر و آنكه پاهاى دراز دارد مكرا نامند صاحب تحفه مىنويسد : به فارسى آن را انكورك نامند و از سموم قاتله است گزيدن او و خوردن يك عدد او قتال است لاتين SYCOSA TRANKULA فرانسه TARENTULE انگليسى TARANTULA رجل الجراد شيخ الرئيس گويد بقله است كه قايممقام بقله يمانى بود و مردمى آن را طرومطارى خوانند سل را نافع بود و طبيخ وى تب ربع و تبهاى مطبقه را سود دهد و مسيح گويد زرنب است و مولف گويد بتحقيق زرنب بود