علي بن حسين انصارى شيرازى

187

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

رجل الغراب در شام رجل الزاغ گويند و از جمله حشايش بود به شكل پاى كلاغ چون پزند اسهال مزمن و درد شكم را نافع بود خاصه اصل وى چون بخورند قولنج را سود دهد بىآنكه مضرتى به آن رسد و فولس گويد اصل وى هم درد پشت و ران و زانوها را نافع بود اما اصل وى گرم بود در آخر درجهء اول و خشك بود در اول درجهء دوم و شربتى از وى جهت نقرس چون تنها بود از دو درم تا سه درم بود كوفته و بيخته و اگر حبى بود كه جهت مفاصل استعمال كنند از يك درم تا يك مثقال شايد و در درد مفاصل همان كند كه سورنجان كند بىمضرت در مخزن الادويه مىنويسد : آن را رجل الزاغ نيز گويند و كلاغ پا و بتركى غاز باغى و بفرنگى كرتويس نامند گويند نبات آطريلال است و اكثر تصريح كرده‌اند كه نيست لاتين COCHLEARIAE CORONOPI HERBA - CORONOPE VULGARIS فرانسه CORNOPE - CORNEDECERF انگليسى BUCK'SHORN PLANTAIN WILD SEUROY QRASS رجل الحمام شنجار است و در ابو خلسا گفته شد رجله بقلة الحمقا بود و گفته شد رجل العقاب رجل العقعق و رجل الغراب است و گفته شد و در مصر آطريلال را رجل الغراب خوانند و گفته شد صفت هر دو رجل الفروح و رجل الفلوس قاقلى است و گفته شد رخبين نوعى از مصل بود و به شيرازى قره‌قرت خوانند و ابن ماسويه گويد طبيعت آن گرم و خشك است و در دوم معدهء گرم را نافع بود و خلطى بد از وى حاصل شود و اگر شافهء از آن به خود برگيرند شكم براند صاحب مخزن الادويه مىنويسد : رخبين به فتح را لغت سريانى است و به فارسى لور و به شيرازى قراقروت نامند و لوركشك تازهء خشك ناشده است رخمه مرغى است كه وى را مردارخوار گويند روغن وى در هركه بمالند برص پيدا كند و چون خون او بمالند برص زايل كند وى را به شيرازى خردر خوانند و زهرهء وى چون در گوش مخالف چكانند با روغن بنفشه يا در شقيقهء جانب مخالف بمالند درد گوش و شقيقه زايل كند و كودكان را سعوط كنند و يا در گوش ايشان چكانند جهت بادى كه كودكان را بود و اگر زهرهء وى با گلاب در چشم كشند سفيدى ببرد و اگر سركين وى در شيب زن بخور كنند بچه بيندازد و اگر با زيت خلط كنند و در گوش چكانند گرانى گوش ببرد و زهرهء وى بر گزندگى مار و عقرب و زنبور بمالند نافع بود و شريف گويد گوشت وى چون با خردل خلط كنند و در گوش چكانند كرى زايل كند و چون با خردل خلط كنند و خشك كنند و بخور كنند هفت نوبت در شيب كسى كه بر زنان بسته بود گشاده گردد به اذن الله تعالى و چون پرى از بال راست وى بگيرند و در ميان پاى زن آبستن نهند سهل زايد و در خواص ابن زهر آورده است كه چونه پر وى بخور كنند در خانه گزندگان زهردار بگريزند و سركين وى به سركه حل كنند و در برص بمالند متغير شود و جگر وى چون بريان كنند و سحق كنند و با سركه حل كنند و كسى كه جنون داشته باشد بياشامد هر روز سه نوبت پياپى صحت يابد و پوست زرد كه در اندرون سنگدان وى بود چون خشك كنند و سحق كنند و با شراب بياشامند سودمند بود در هر سمى كه باشد و اگر سر وى بر زنى كه دشوار زايد بياويزند آسان بزايد