مقطع اخلاط و بلغم بود و باه برانگيزد و اخلاط مفاصل كه از رطوبت بود را نافع بود و ابن ماسويه گويد گزندگى جانوران را نافع بود و تقطيع البول كه از سردى بود نيكو بود و مقوى مثانه بود و ديسقوريدوس گويد گزندگى جانوران را نافع بود خاصه مصرى آن به مقدار دو درم سرفه و عسر البول را سود دهد وقتى كه با عسل بود و چون با شراب بپزند و ضماد كنند عرق النسا را سودمند بود و ماسرجويه گويد اگر زن در شيب خود دود كند ترك حيض كند و اگر بكوبند و با عسل بسرشند و يك مثقال بياشامند مسخن اعضاى متالم بود كه سبب آن از سردى بود و منصورى گويد سدّه جگر و سپرز بگشايد و بسيار خوردن وى خون را تباه كند و منى كم گرداند و شيخ الرئيس گويد مصدع بود و ليكن درد شقيقه بلغمى ساكن كند خاصه نطول كردن و مصلح وى سركه بود و گويند مصطلى و خاما بود و گويند خمير بنفشه بود و بدل وى ايرسا بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : راسن آن را زنجبيل شامى و بيونانى انيون و بلغت اندلس جناح و كلموح نيز نامند و آن بيخ نباتيست خشبى و خوش‌بو و تند طعم يا قوتى رنگ مايل به سبزى و ساق آن متشعب برگ آن عريض و دراز شبيه برگ قلوس و درازتر و خشن‌تر از آن . . . و گل آن مائل بكبودى و حب آن شبيه به قرطم . . . راطينى بيونانى همه علكها را بدين نام خوانند راحت الكلب گلى است مانند پنجه كلب راتينج راتيانج و ريتانج و در خبينه و رشينه نيز گويند و آن صمغ صنوبر است و آن سه نوع بود يك نوع سايل بود كه منعقد نشود و يك نوع صلب بود و ساده و نوع سيوم صلب بود بعد از آنكه پخته باشند و آن را فلونيا گويند و بشيرازى زنگبارى خوانند و بهترين وى آن بود كه سفيد بود و اندك بزردى زند و بوى آن مانند بوى صنوبر بود و طبيعت آن گرم و خشك است و عيسى گويد گرم است در سيم و خشك است در اول و مجفف و محلل بود و گوشت بروياند در ريشها ليكن مهيج الم بود و ريشها را باصلاح آورد و با گلنار و عروق و امثال آن وى مسخن اعصاب بود و مصلح وى موم روغن و آب حى العالم بود و بدل آن علك البطم و قند بود و گويند بدل آن زفت كهن بود لاتين COLOPHONIUM فرانسه ARCANSON - COLOPHANE انگليسى COLOPHANY رازقى صاحب جامع گويد رازقى سوسن سفيد است و چند قول ديگر هم آورده‌اند كه رازقى قطن است و ديگر گويند رازقى كتان است و همو گويد روغن رازقى از بهار انگور رازقى گيرند و ديگر گويند بذر كتان است و گويند روغن سوسن سفيد روغن رازقى است و مولف گويد رازقى گل زنبق است و صاحب منهاج گويد زنبق سوسن سفيد است و صاحب جامع گويد زنبق ياسمن سفيد است و هر دو قول خلاف است اما اگر گويند كه زنبق نوعى از سوسن سفيد است شايد كه دور نباشد صاحب مخزن الادويه رازقى را گل راى بيل و حكيم مومن آن را سوسن آزاد داند - صاحب بحر الجواهر وى را سوسن سفيد دانسته است راس الفار سر موش چون خشك كنند و بسوزند و بكوبند و با عسل بياميزند و بر داء الثعلب طلا كنند نافع بود راس الارنب سر خرگوش چون بسوزند و خرد بكوبند و با پيه خرس بر داء الثعلب طلا كنند نافع بود