كند و اگر در طبيخ آن نشينند همين عمل كند وى مهيج باه بود و اگر آب وى بر گزندگى عقرب ريزند درد ساكن كند و چون بر عضو سالم ريزند لذع و وجع پيدا كند و چون عصارهء وى سعوط كنند صداع آورد و حندقوقى خناق آورد و درد حلق و مداواى آن به كشنيز و كاهو و كاسنى كنند در مخزن الادويه مىنويسد : حندقوقى بفتح حا و سكون نون و فتح دال و ضم قاف و سكون واو و فتح قاف و الف مقصوره اسم نبطى است و آن از جنس يونجه است برى و بستانى مىباشد براى را به عربى حباقا و بيونانى لوطوس اغريوس و به فارسى ديواسپست صحرائى و بشيرازى اندقوقو و به لاتينى لوطس سكرار و بهندى بسكهپره و كده‌پرنه نيز نامند و بستانى را به عربى ذرق و بيونانى لوطوس و بلغتى طريفلن و به لاتينى طريفلم اوراتم و بكسطلان طربول رقاكه و بهندى اين نوع نيز بنام برى مشهور است و در اصفهان شبدر و در مازندران شرويت گويند حنا الغزله شنجار است و ابو خلسا خوانند و گفته شد صاحب تحفه مىنويسد : حنا الغزاله بلغت مصر ابو خلسا است حناء قريش حراز الصخر است و گفته شد حناء مجنون وسمه بود و گفته شود حنطه گندم بود بهترين آن بود كه ميان صلابت و لين و فربه باشد و ميان سرخى و سفيدى و سياه بد بود و طبيعت آن گرم بود و معتدل بود در ترى و خشكى روى را پاك كند و آرد نيز همچنين بود و چون بكوبند و بر گزندگى سگ ديوانه نهند نافع بود و چون بخايند و بر دماميل و ورمها نهند بگشايد و روغن وى قوبا را زايل كند و وى بهترين غذاها بود آدمى را و اگر همچنان خام بخورند كرم در شكم پيدا كند و اگر اسب بخورد زيانمند بود در مخزن الادويه آمده است كه : حنطه بكسر حا و سكون نون و فتح طا و ها در آخر به عربى بروقمح و به فارسى گندم و بهندى كيهون نامند و نيم‌كوفته مقشر آن را به عربى دشيش و برغل و به فارسى برغول گويند لاتين TRITICUM SATIVUM فرانسه BLE انگليسى WHEAT حنطه رومى خندروس گويند و خالاون نيز گويند و گفته شود حوك بادروج بود و گفته شد حور هندى مريج است و گفته شود حور رومى اكروفس خوانند و توز گويند و آن درختى است كه پوست وى زرد بود و گل وى گرم بود در درجه سيوم و خشك بود در