علي بن حسين انصارى شيرازى
115
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
ميان زهره گوسفند نيز مىباشد و بشيرازى آن را اندرزا نامند و چون سحق كنند به آب بعضى بقول و طلا كنند بر حمره و نمله نافع بود و چون سحق كنند و با شراب بسرشند و بر موضعى كه سفيدى بود طلا كردن موى سياه برآيد اگر سبب آن از علت داء الثعلب بود يا برص بوده باشد اما موى سفيد را سياه نكند مؤلف گويد بغايت گرم بود و بادهاى سرد را سودمند بود خوردن و طلا كردن صاحب مخزن الادويه مىنويسد : آن را خرزة البقر نيز نامند و بهندى كاىروهن و آن مهرهايست كه در زهره گاو متكون مىگردد و آنچه در شيردان گاو تكون بايد فادزهر است حجر اللبن فالاقطيطش خوانند بعضى حجر لبنى و اين اسم بدان سبب بوى نهادهاند كه چون به آب حل كنند مانند شير از وى برآيد و لون وى خاكسترى بود و طعم وى شيرين بود و چون به آب سحق كنند عصارهء وى بگيرند و در حقهء از قلعى كنند هرگاه كه خواهند استعمال كنند طبيعت وى معتدل بود در قوت مانند شاهدانه بود و چون در چشم كشند مانع فضول شود از چشم و ريش آن و در ابتداى ورم گرم طلا كردن نافع بود حجر عسل سنگى است كه چون بسايند رطوبت آن بغايت شيرين بود و منفعت وى مانند حجر لبنى بود در همه جاى كلاسو گويد هر كه با خود دارد تير بر او كار نكند حجر مشقق سنگى است بلون زرد بود و از بلاد مغرب خيزد بهترين آن بود كه زعفرانرنگ بود و زود ريزيده شود و شكافته و تو بر تو بود و قوت وى مانند شادانه بود اندكى ضعيفتر و حجر لبنى و مشقق چون بشير زنان بسايند و در چشم كشند ريش چشم زايل كند و خشونت مژه و سوزش چشم را نافع بود و بهترين مداواى اين زخمهاست كه گفته شد حجر قبطى سنگى است مصرى بغايت سست و زود در آب حل شود و گازران مصر كتان بدان بشويند و در موم و روغن كنند جهت دملها و ريشها كه در بدن پيدا شود و در شافهاى چشم مستعمل كنند و جهت نفث الدم و اسهال مزمن و درد مثانه چون به آب بياشامند نافع بود و چون زن به خود برگيرد خون رفتن بازدارد و لون اين سنگ سبز بود و تيرهرنگ بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بلغت اهل مصر معروف به اشنان قصارين است جهت آنكه گازران جامه بدان شويند حجر اليهود سنگ جهود خوانند و آن سنگى است مانند زيتون و آنچه بزرگ بود نزديك به خايهء كبوتر و ابن مؤلف گويد از آن بزرگش بخايهء مرغ خانگى نزديك بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : آن را زيتون بنى اسرائيل و به فارسى سنگ جهودان خوانند و فى الجمله سنگى است بلوطىشكل و زيتونى و مايل بسفيدى با خطوط متوازيه در طول و در فلسطين و كوه بيروت و ديار قدس نيز بسيار بهم رسد و در خواص آن مىگويد مدر بول و مفتت حصات و مانع توليد آنهاست حجر اللاژورد سنگ لاجورد است و گفته شود