سفيد و اندك مرى و گشنيز و زيره كرمانى در آن داخل نمايند . طبيعت آن : معتدل مايل به سردى . افعال و خواص آن : لطيف و موافق امزجه اصحا و صفراوى مزاجان و كبد حار و مسكن مره صفرا وحدت اخلاط و مفرح و مقطع بلغم و مفتح سدد و جهت تبهاى نائبه و شطر الغب نافع . مضر امزجه بارده است . ( مخزن الادويه ، ذيل ماده زيرباج ) سجزينيا معناه كثير النجاح و قيل الدواء الحاد . صنعت آن : جندبيدستر ، دارچينى ، افيون ، اسارون ، موقو ، دو ، از هريك ، يك درم ، فلفل ، دارفلفل ، بارزد ، قسط ، از هريك ، شش درم ، زعفران نيم درم ، عسل سه چند بارزد را حل كرده باقى ادويه كوفته ، بيخته ، بسرشند شربتى دانگى تا دو مثقال علاج الامراض . سكنجبين اصولى [ خواص ] : جهت حميّات و سدّه‌ها و عطش و جلاى معده از بلغم . [ صنعت آن ] : خلّ خمر ، ده رطل ؛ آب شيرين به قدرى كه حدّت سركه را بشكند ؛ پوست بيخ كرفس ، پوست بيخ رازيانه ، از هريك ، شش اوقيه ؛ تخم كرفس و رازيانه و انيسون ، از هريك ، دو اوقيه ؛ در سركه مذكور يك شبانه‌روز خيسانيده و به آتش هموارى پخته تا سدس او كم شود پس از آتش گرفته و صاف نموده ، بريزند به هر جزئى از اين مطبوخ دو جزو از شكر و بپزند تا به قوام آيد و اگر خواهند كه زعفران داخل كنند سه مثقال زعفران را در خرقه بسته در وقت جوشيدن او در ميان او بيندازند و درد او صاف كنند . ( تحفه حكيم مؤمن ، ص 331 ) سكنجبين بزورى معتدل ديگر [ خواص ] : نافع از براى جميع امراض كبد و امراضى كه به مشاركت امراض كبد باشد مانند صداع حادث به مشاركت كبد به سبب صعود بخارات و اخلاط از كبد به سوى سر . صنعت آن : تخم كاسنى ، باديان ، انيسون ، تخم كرفس ، تخم خيارين ، از هريك ، پنج درم ؛ پوست بيخ باديان ، پوست بيخ كرفس ، پوست بيخ [ درخت ] گز ، از هريك ، ده درم ؛ بيخ كاسنى ، بيست درم ؛ مجموع را نيم‌كوفته در چهار رطل و نيم آب و يك رطل سركه بخيسانند يك شب و صبح بجوشانند تا ثلث بماند و بپالايند و با يك رطل قند سفيد و در نسخه ديگر يك من است به قوام آورند . [ مقدار شربت ] : شربتى از ده درم تا شانزده درم و اگر سرفه باشد سركه داخل نكنند و از همين اجزا شراب بزورى معتدل مرتّب نمايند و اگر سكنجبين بزورى سفرجلى خواهند در اين سكنجبين بزورى به جاى قند ، « آب به » به وزن قند داخل كنند . ( قرابادين كبير ، ج 2 ، ص 253 ) سكنجبين بزورى / سكنجبين بزورى معتدل سكنجبين بزورى معتدل : به نسخه حكيم مير محمد مؤمن . [ خواص ] : نافع به جهت تبهاى كهنه و تبهاى مركبه و ضعف جگر و مرّه محيّه و استسقاى حار .