محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

295

قانونچه في الطب ( فارسى )

است . الكَرَفسُ حارٌّ يابسٌ . كرفس گرم و خشك است . الباذَروجُ حارٌّ رَطبٌ . ريحان كوهى گرم و تر است . الشِّبِتُ « 1 » حارٌّ يابسٌ . شويد گرم و خشك است . الهِندِباءُ باردٌ يابسٌ . كاسنى سرد و خشك است . وَرَقُ حَبِّ الرَّشادِ و الفُجلِ حارّانِ يابسانِ . برگ شاهى ( تره تيزك ) و برگ ترب گرم و خشك‌اند . القَرعُ باردٌ رَطبٌ كدو سرد و تر است . الفودَنجُ حارٌّ يابسٌ . پونه گرم و خشك است . الحُمّاضُ باردٌ يابسٌ . ترشك سرد و خشك است . الكُشوثُ « 2 » حارٌّ يابسٌ . كشوث گرم و خشك است . الفَرفَخُ باردٌ لَيِّنٌ . خرفه سرد و تر است . البَقلَةُ اليَمانِيَّةُ باردَةٌ رَطبَةٌ . بقله يمانى ( سفيد مرز ) سرد و تر است . اللَّبلابُ الرَّبِيعِىُّ باردٌ رَطبٌ ، و الخَرِيفي منه حارٌّ يابسٌ . پيچك بهاره سرد و تر ، و پيچك پائيزه گرم و خشك است . الباذِنجانُ حارٌّ يابسٌ . بادنجان گرم و خشك است . أمّا أُصولُ البُقولِ سبزيهاى ريشه‌اى فَالفُجلُ حارٌّ يابسٌ قاطِعٌ لِلبَلغَمِ . ترب گرم و خشك و از بين برنده بلغم است . الكُرُنبُ حارٌّ يابسٌ نَفّاخٌ . كلم قمرى گرم و خشك و بادناك است .

--> ( 1 ) . الشِبِت و الَشِبت هر دو صحيح‌اند . در حاشيه نسخه الف ، شبث نيز آمده است كه به همان معناست . ( 2 ) . كَشوث ، أكشوث ، كُشوث ، كَشوثاء ، و شَكوثاء همه صحيح‌اند .