محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
136
قانونچه في الطب ( فارسى )
و أجوَدُ ما يُخالِفُ الأبيَضَ هو الأحمَر ، ثُمَّ الأصفَر . پس از رسوب سپيد ، بهترين رسوبات طبيعى ، رسوب سرخرنگ و پس از آن رسوب زرد رنگ است . و أمّا غَيرُ الطَّبِيعِىِّ ب . رسوب ناطبيعى فَيَنقَسِمُ « 1 » إلى : خُراطىٍّ ، و دَشيشىٍّ ، و لَحمىٍّ ، و دَسَمىٍّ ، و مِدّىٍّ ، و مُخاطىٍّ ، و شَعرىٍّ ، و خَميرىٍّ ، و رَملىٍّ ، و رَمادىٍّ ، و عَلَقىٍّ و دَمَوىٍّ « 2 » . اين رسوب به انواع زير تقسيم مىشود : پوستهاى ، زرنيخى ، گوشتى ، چرب ، عفونى ، مخاطى ، موئين ، خميرى ، شنى ، خاكسترين ، لختهاى ، و خونى . أمّا الخُراطىُّ رسوب پوستهاى ( خراطى ) فهو شَبِيهٌ بِالقُشُورِ . رسوبى است پوستهپوسته كه از نظر رنگ ، آن را به پنج نوع تقسيم كردهاند : - فمنه صَفائِحُ بيضٌ ، و يَدُلُّ « 3 » علي انجِرادِ المَثانَةِ . - رسوب سپيد : وجود پوستههاى سفيد رنگ در ادرار نشانه وجود خراشيدگى در لايههاى داخلى مثانه است . - و منه صَفائِحُ لَحمِىٌّ حُمرٌ ، و يَدُلُّ « 4 » علي انجِرادِ الكُليَتَينِ . - رسوب سرخ : وجود پوستههاى گوشتى سرخرنگ در ادرار نشانه خراشيدگى سطح داخلى كليههاست .
--> ( 1 ) . ب : ينقسم . ( 2 ) . الف : دموى . ( 3 ) . ب : تدل . ( 4 ) . ب : تدل .