محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
137
قانونچه في الطب ( فارسى )
- و منه كَمَدُ اللَّونِ ، و يَدُلُّ علي انجِرادِ الأعضاءِ الأصليَّةِ . - رسوب تيره : وجود پوستههاى تيره رنگ در ادرار نشانه وجود خراش در سطح داخلى اعضاى اصلى ( غير از مجارى ادرارى ) است . دو رسوب ديگر در انواع رسوب پوستهاى قرار دارند كه شبيه ذرههايى ريزند . اين رسوبات عبارتند از : - و منه أجزاءٌ صِغارٌ حُمرٌ تُسَمَّي كُرسَنيّة « 1 » ، و يَدُلُّ علي احتِراقٍ في أجزاءِ الكَبِدِ و الكُليَةِ . - رسوب كِسَنى : اين رسوب شامل ذرههاى سرخ رنگى است بزرگتر از ارزن كه نشانه وجود احتراق در اجزاى كبد يا كليه است . - و منه أجزاءٌ صِغارٌ لا حُمرَةَ لَها يُسَمَّى نُخاليّاً ، و يَدُلُّ علي جَرَبِ المَثانَةِ . - رسوب سبوسى : نشانه وجود جرب در مثانه است . ذرههاى اين رسوب از رسوب كسنى كوچكترند و سرخ رنگ نيز نيستند . و أمّا الدَّشيشىُّ رسوب زرنيخى ( دشيشى ) فهو شَبِيهٌ بالزَّرنيخِ الأحمَر و يُسَمَّي « 2 » سويقيّاً أيضاً ، و يَدُلُّ علي احتِراقِ الدَّمِ ، أو ذَوَبانِ الأعضاءِ ، أو جَرَبِ اين رسوب به زرنيخ سرخ شبيه است و به آن سويقى ( قاووتى ) نيز مىگويند . اين رسوب نشانه احتراق
--> ( 1 ) . ب : كرسنيا . كَرْسنَه : معرب از كسنك فارسي است و به عربي ، حب البقر و به يوناني ، اوزونس و به سرياني ، كشني و به رومي ، ناغيونس و به فرنگي ، برو و به فارسي ، كسنك و كشن و مشنك گاوي و گاودانه و به هندي ، مَتَر نامند . ( 2 ) . ب : و يسمي .